Bản tin gửi từ báo 'London Times'

Chicago, ngày 23 tháng 4 năm 1904

Giờ thì mấy cái trò hề diễn ra sau vụ Clayton cũng hạ màn đâu vào đấy rồi, tôi xin tóm tắt lại cho các ông tỏ tường. Cái màn đào tẩu ly kỳ thoát khỏi án tử thối ỉa của thằng Clayton từng làm cái xứ này lên cơn sốt, thiên hạ bàn ra tán vào điên đảo suốt chín ngày liền. Nhưng rồi cái cơn say cũng qua, đám dân chúng bắt đầu tỉnh cái gáo ra rồi lẩm bẩm: "Ơ nhưng mà có người chết thật, và chính tay thằng Clayton đã đập chết nó." Mấy thằng khác liền chêm vào: "Ừ nhỉ, chuẩn đấy, anh em mình quên mất cái chi tiết quan trọng vãi này, cứ để cái trò náo nhiệt nó xỏ mũi."

Thế là thiên hạ bắt đầu xúi giục nhau phải đưa thằng Clayton ra tòa xé nháp đánh lại. Đâu lại vào đấy, người ta gửi đơn từ trình lên tận Washington; vì ở cái xứ Mỹ này, theo cái khoản luật mới nhét thêm vào Hiến pháp năm 1889, xử lại không phải việc của cấp bang nữa mà thuộc tầm cỡ quốc gia, phải do cái hội chóp bự nhất nước—Tòa án Tối cao Hoa Kỳ—ra tay xử lý. Thế là mấy ông thẩm phán được triệu tập về Chicago họp bàn. Phiên tòa diễn ra hôm kia, mở màn bằng mấy cái nghi thức làm màu hoành tráng như lệ thường. Chín vị thẩm phán khoác áo choàng đen sì xuất hiện, đứng đầu là quan chánh án mới (Lemaitre). Vừa mở màn vụ án, lão chánh án đã phán một câu xanh rờn:

"Theo ý tôi, cái vụ này dễ như ăn kẹo. Thằng tù đang đứng trước bục bị buộc tội đập chết cái thằng tên Szczepanik; nó đã bị đưa ra xử vì tội đập chết cái thằng Szczepanik; tòa đã xử chuẩn đét và tuyên án tử hình nó một cách rất công minh vì tội đập chết cái thằng Szczepanik. Giờ lòi ra là cái thằng Szczepanik đấy éo hề bị giết. Nhưng theo phán quyết của tòa án Pháp trong vụ Dreyfus, luật đã định rõ ràng éo ai cãi được là án tòa đã tuyên là cấm có sửa, vĩnh viễn không thay đổi. Chúng ta bắt buộc phải tôn trọng và áp cái tiền lệ này vào. Cơ đồ pháp luật vững như bàn thạch cũng nhờ mấy cái tiền lệ này mà ra cả. Thằng tù này đã bị tuyên án tử hình một cách vô cùng chuẩn chỉnh vì tội đập chết thằng Szczepanik, cho nên theo tôi, chỉ có đúng một đường mà đi thôi: cho nó lên dây thừng."

Ông Thẩm phán Crawford liền ngắt lời:

"Nhưng thưa Ngài Chánh án, nó đã được ân xá ngay trên pháp trường vì cái tội đấy rồi còn gì?"

"Lệnh ân xá đấy vô giá trị, vứt đi, vì nó được ân xá cho cái tội giết thằng Szczepanik, một cái thằng mà nó có đập chết đâu! Làm đéo gì có chuyện ân xá cho một cái tội mà phạm nhân không hề làm; nghe nó hề hước vãi!"

"Nhưng thưa Ngài, dẫu sao thì nó cũng đã đập chết một thằng thật mà!"

"Đấy là chi tiết vớ vẩn ngoài lề; tòa không rảnh bận tâm. Tòa éo thể đụng đến cái tội mới này cho đến khi thằng tù chịu trả xong cái nợ máu kia đã."

Ông Thẩm phán Halleck chêm vào:

"Nếu chúng ta ra lệnh treo cổ nó, thưa Ngài Chánh án, chúng ta sẽ biến luật pháp thành trò cười, vì kiểu gì ngài Thống đốc chẳng lại ký lệnh ân xá cho nó lần nữa."

"Lão làm đéo gì có quyền đó. Lão không thể ân xá cho một kẻ vì cái tội mà nó không hề phạm phải. Như tôi đã nói đấy, nghe nó vô lý đéo chịu được."

Thảo luận một hồi, Thẩm phán Wadsworth đại diện lên tiếng:

"Mấy anh em chúng tôi đi đến kết luận thế này, thưa Ngài Chánh án, treo cổ thằng tù vì tội giết thằng Szczepanik thay vì giết cái thằng kia thì hớ quá, vì rõ ràng rành rành là nó có giết thằng Szczepanik đéo đâu."

"Ngược lại thì có! Chứng cứ rõ rành rành là nó ĐÃ giết thằng Szczepanik. Theo tiền lệ của Pháp, rõ ràng là chúng ta phải tuân theo phán quyết của tòa."

"Nhưng cái thằng Szczepanik nó vẫn còn sống sờ sờ ra đấy!"

"Thằng Dreyfus cũng đang sống sờ sờ đấy thôi!"

Cuối cùng thì đéo ai lách nổi cái tiền lệ quái quỷ của tụi Pháp. Kết cục chỉ có thể là một: thằng Clayton bị áp giải đi xông phế. Dân tình nháo nhào cả lên; toàn bang nổi giông nổi bão đòi ân xá và xử lại cho Clayton. Ngài Thống đốc cũng đành ký lệnh ân xá, nhưng Tòa án Tối cao bắt buộc phải nuốt chửng cái lệnh đó và hủy bỏ nó ngay lập tức. Thế là thằng Clayton tội nghiệp đã đung đưa trên dây thừng vào ngày hôm qua. Cả thành phố phủ một màu đen ảm đạm, và cả cái bang này cũng thế. Toàn cõi Mỹ đang chửi rủa ầm ĩ cái thứ "công lý kiểu Pháp", cùng mấy thằng lính nhép bẩn bựa đã phát minh ra cái trò này rồi đem xỏ mũi các quốc gia Công giáo khác.

(1) Phát âm (đại loại) là Se-pan-nik.