Bây giờ anh lại chuyển chỗ rồi, sang một phòng anh tự thuê gần ga đầu mối Toronto. Phòng ở tầng trên cửa hàng đồ sắt. Cửa kính bày lẻ tẻ vài cái cờ lê và bản lề. Cửa hàng bán không chạy lắm; quanh đây chẳng có cái gì chạy cả. Sạn cát bay đầy không khí, giấy vò nát lăn lăn trên đường; vỉa hè trơn truồi truội vì băng, do tuyết đóng không ai dọn.

Ở đằng gần tàu rền rĩ đi rồi đến, tiếng còi lướt thướt kéo về đằng xa. Chẳng chào đón bao giờ, chỉ toàn tạm biệt. Anh cũng có thể nhảy thử một chuyến, nhưng mạo hiểm lắm: trên tàu có mắt, dù không biết lúc nào có lúc nào không. Dù sao thì bây giờ anh cũng bị trói chân ở đây rồi - thừa nhận đi - vì cô; mặc dù, cũng như tàu, cô chẳng lúc nào đúng giờ và khi nào cũng sắp sửa ra đi.

Muốn lên phòng phải qua hai đợt cầu thang - thang phụ sau nhà có bậc lót cao su, chân giẫm mòn từng mảng, nhưng ít nhất cũng là lối đi riêng. Trừ phi tính cả đôi vợ chồng trẻ với đứa bé con sát vách. Họ cũng đi cầu thang ấy, nhưng anh chẳng mấy khi gặp, họ dậy sớm quá. Nhưng anh nghe thấy họ lúc nửa đêm, những lúc cố làm chút việc; họ hành sự như tận thế đến nơi, giường kêu chin chít như chuột. Cứ thế làm anh phát điên. Cứ nghĩ có đứa bé nheo nhẻo bên cạnh họ sẽ phải nghỉ, nhưng không, họ vẫn chạy đều. Ít nhất thì họ cũng xong nhanh.

Đôi lúc anh áp tai vào tường nghe thử. Chết đuối vớ được cọc, anh nghĩ. Tắt đèn mèo nào cũng như mỉu nào.

Anh đã vài lần chạm mặt người vợ, độn áo chụp khăn như một bà lão Nga La Tư, vật lộn với những gói bọc và xe nôi. Họ cất cái vật đó trên chiếu nghỉ tầng dưới, nó rình ở đó như bẫy rập ngoài hành tinh, miệng đen ngòm há hoác. Có lần anh xách giúp và chị ta cười với anh, nụ cười lén lút, những chiếc răng nhỏ viền xanh lơ, như sữa không béo. Tối máy chữ của tôi có làm phiền anh chị không? anh liều hỏi - ngầm cho biết lúc đó anh còn thức, lúc đó anh còn nghe. Không, có gì đâu. Mắt nhìn trống rỗng, ngơ như con bò cái tơ. Quầng thâm dưới mắt, hai nếp nhăn vạch từ mũi xuống khóe miệng. Anh đoán trò thể dục buổi đêm không phải do chị ta đầu têu. Quá nhanh, là một chuyện: gã chồng thoắt vào đã ra, như cướp nhà băng. Nhìn chị ta là thấy chữ con ở; chắc hẳn chị ta chỉ nhìn trần, nghĩ chuyện cọ nhà.

Phòng anh vốn là nửa phòng lớn ngăn đôi ra, nên vách tường mới mỏng mảnh thế. Bên trong vừa hẹp vừa lạnh: gió vào qua kẽ khung cửa sổ, máy sưởi lạch cạch và rỉ nước nhưng không ra tí nhiệt nào. Bồn cầu nằm khuất trong một góc lạnh ngắt, lòng bồn vấy màu cam chết chóc do nước tiểu lâu ngày và gỉ sắt, thêm một góc tắm vòi quây bằng thiếc, rèm nhựa cũ nhờn. Vòi tắm là một ống nước đen chạy dọc trên tường, đầu có núm kim loại tròn đục lỗ chỗ. Dòng nước rỉ ra lạnh như tí phù thủy. Giường gấp lắp vào tường vụng về khiến mỗi lần kéo xuống anh muốn gãy sống lưng; tủ con gỗ dán chắp lại với nhau bằng đinh nhỏ, từng được sơn vàng một ngày xa xôi. Bếp một vòng, vẻ tiều tụy phủ lên tất cả, như muội than.

So với nơi số phận đã có thể đẩy anh tới, đây là một lâu đài.

Anh đã rũ hết các chiến hữu. Tuột khỏi tay họ, không để lại địa chỉ. Không thể mất đến từng ấy thời gian lo một tấm hộ chiếu, hoặc hai tấm như anh yêu cầu. Anh cảm thấy họ đang dự trữ anh làm món bảo hiểm: nếu có ai đáng giá hơn bị tóm, họ có thể nộp anh chuộc về. Có lẽ họ đang tính việc giao nộp anh rồi cũng nên. Anh rất thích hợp làm nhiệm vụ cầu chì: anh là hàng chờ thanh lý, anh chưa bao giờ ăn ý với quan niệm của họ. Một cảm tình viên cảm không đủ nặng, tình không đủ bền. Họ không ưa thói tầm chương trích cú của anh, không ưa tính hoài nghi, mà họ tưởng là thói hoạt đầu. Smith sai không có nghĩa là Jones đúng, có lần anh nói vậy. Chắc hẳn họ đã ghi chú lại để kiểm chứng về sau. Họ có rất nhiều danh sách nhỏ.

Có thể họ cũng cần một người tử đạo cho mình, cần một cặp Sacco và Vanzetti[1] hai trong một. Sau khi anh đã bị treo cổ và bản mặt hung thủ Đỏ đã trưng khắp các báo, họ sẽ lật ra vài bằng chứng về sự vô tội của anh - gạch vài đầu dòng công phẫn. Chế độ này chỉ giỏi làm việc đó! Giết người! Công lý ở đâu! Họ tư duy như thế đấy, các đồng chí ấy. Như một ván cờ. Anh sẽ là quân tốt thí.

Anh tới bên cửa sổ nhìn ra ngoài. Các nhũ băng chĩa xuống như ngà voi ám nâu ngoài cửa, nhuộm màu ngói mái. Anh nghĩ về tên cô, lọt giữa quầng hào quang điện - âm hưởng nhục dục, như huỳnh quang xanh lơ. Cô đang ở đâu? Cô sẽ không bắt tắc xi, ít ra không ngồi xe đến thẳng đây, cô đủ thông minh không làm thế. Anh nhìn chăm chăm bến xe điện, dùng ý chí bắt cô hiện ra. Bắp chân thoáng lộ khi bước xuống, bốt cao gót, vải nhung lông hảo hạng. Hĩm đi cà kheo. Sao anh lại nghĩ thế, trong khi nếu gã nào khác dám nói thế về cô sẽ bị anh đập cho một trận?

Cô sẽ mặc áo choàng lông. Anh sẽ nhìn mà khinh miệt, anh sẽ nhắc cô cứ mặc nguyên. Toàn thân lông phủ.

Lần cuối gặp trên đùi non cô có một vết bầm. Anh ước giá mình là tác giả. Cái gì đây? Em đâm phải cửa. Khi nào cô nói dối anh biết ngay. Hoặc anh nghĩ là anh biết. Nghĩ mình biết, đấy cũng có khi là bẫy. Một cựu giáo sư từng bảo anh có trí tuệ bén như kim cương làm anh rất hỉ hả. Bây giờ anh nghĩ lại thế nào là kim cương. Cứng, lấp lánh và giỏi cắt kính, nhưng kim cương chỉ sáng được khi có ánh sáng phản chiếu vào. Trong bóng tối nó thành vô dụng.

Tại sao cô vẫn đến làm gì? Có phải anh là một trò chơi mật của cô, có phải là thế? Anh không cho phép cô trả tiền thứ gì, anh không chịu bị mua chuộc. Cô muốn có một cuộc tình và muốn kiếm ở anh vì đàn bà là thế, hoặc là đàn bà loại cô, vẫn còn mong muốn gì đó ở đời. Nhưng chắc hẳn phải còn một góc khác. Ước muốn trả thù, hoặc cũng có thể là trừng phạt. Để đả thương kẻ khác đàn bà có những lối thật buồn cười. Họ gây thương tích cho mình; hoặc có khi họ làm sao để kẻ kia không biết mình đã trúng thương, cho đến mãi về sau. Rồi hắn phát hiện ra. Rồi thằng đàn ông teo mất. Bất kể đôi mắt kia, bất kể đường cổ cong trinh trắng, có những lúc anh bắt chợt trong cô thoáng một nét gì hỗn tạp và vấy nhọ.

Tốt hơn không nên bịa ra cô khi cô không ở đây. Tốt hơn là đợi khi cô đến. Rồi cô tới đâu anh có thể sáng tác cô tới đó tùy tình hình.

Anh có cái bàn đánh bài, hàng lạc xoong chính hiệu, và cái ghế gấp. Anh ngồi vào máy chữ, thổi các ngón tay, lồng cuộn giấy vào.

Trên một sông băng đâu đó gần dãy Alps ở Thụy Sĩ (hoặc tốt hơn là dãy Rocky, hoặc Greenland còn hay hơn nữa), vài nhà thám hiểm đã phát hiện một con tàu không gian, đóng cứng giữa dòng băng trong suốt. Hình dáng nó như quả khí cầu nhỏ, nhưng hai đầu vuốt nhọn như quả đậu bắp. Nó tỏa sắc sáng kỳ dị, ngời lên qua lớp băng. Ánh sáng màu gì bây giờ? Xanh lá là hợp nhất, pha chút vàng, như rượu ngải đắng.

Đội thám hiểm làm tan băng, dùng gì nhỉ? Đèn khò tình cờ mang theo? Đốn cây xung quanh đốt đống lửa lớn? Nếu cần cây, tốt hơn là chuyển lại về dãy Rocky. Ở Greenland làm gì có cây. Có khi có thể dùng một viên pha lê lớn, khuếch đại ánh mặt trời. Các Hướng đạo sinh - ngày xưa anh từng đi trại ít lâu - đã được dạy nhóm lửa bằng cách này. Khuất mắt thầy chỉ huy, một khuôn mặt hồng hào vừa hớn hở vừa rầu rĩ khoái đồng ca và rìu chiến, lũ con trai đặt kính lúp chiếu lên tay trần xem thằng nào chịu được lâu hơn. Chúng cũng dùng cách đó đốt lá thông, cùng những mẩu giấy chùi.

Không được, tảng pha lê khổng lồ sẽ quá vô lý.

Dần dà thì băng cũng tan. X, sẽ để là một gã Tô Cách Lan khắc khổ, răn cả bọn đừng động vào vì chẳng đem lại gì tốt lành đâu, nhưng Y, một khoa học gia Anh Cát Lợi, nói cần phải bổ sung vào kho tàng kiến thức nhân loại, trong khi Z, một tay Mỹ, nói đây đúng là một mỏ vàng. N, một cô gái tóc vàng có đôi môi bĩu nhìn như bị dập, nói thật là phấn khích quá đi mất. Cô này người Nga và được cho là tôn thờ Tự do Luyến ái. X, Y và Z đều chưa đem ra kiểm nghiệm, dù tất cả đều muốn thử - Y trong vô thức, X trong tội lỗi, và Z trong thô bạo.

Anh luôn gọi các nhân vật bằng chữ cái trước, rồi sau này mới thêm tên vào. Đôi khi anh lật danh bạ điện thoại, đôi khi lấy từ bia mộ. Người đàn bà thì luôn là N, nghĩa là Ngỡ Ngàng, Ngờ Nghệch, hay Ngồn Ngộn, tùy tâm trạng anh. Hoặc cũng có khi là Người Ngọc, tất nhiên rồi.

N ngủ trong lều riêng, thường xuyên bỏ quên bao tay hay vơ vẩn dạo chơi ban đêm trái quy định. Cô ta xuýt xoa vì vầng trăng lồng lộng, vì tiếng sói hú du dương; cô ta xưng hô với lũ chó kéo xe bằng tên riêng, nựng nịu chúng bằng tiếng Nga, và (dù chính thức ra cô ta theo chủ nghĩa duy vật khoa học) thề rằng chúng có linh hồn. Như thế sẽ rất phiền nếu hết thức ăn phải đem một con xẻ thịt, X kết luận theo thói bi quan đặc trưng Tô Cách Lan.

Băng đã tan hết quanh cỗ máy phát sáng hình quả đậu, đội thám hiểm chỉ mới kịp xem xét vật liệu chế tạo được vài phút - một hợp kim mỏng chưa biết đến trên Trái đất - thì nó đã bốc hơi, để lại một thứ mùi hạnh nhân, hay hoắc hương, hay đường cháy, hay lưu huỳnh, hay xyanua.

Hiện ra trước mắt họ là một hình hài, có vẻ giống người, rõ là giống đực, mặc đồ bó sát màu nước biển ngả lục như lông công, lại có sắc bóng như cánh cam. Không được. Như thế giống tiên quá. Mặc bộ đồ bó sát màu nước biển ngả lục như lửa ga, sắc bóng như dầu loang trên nước. Sinh vật này vẫn còn đóng cứng trong băng, chắc đã đông lại trong lòng tàu. Da hắn màu xanh lục sáng, tai hơi nhọn, môi mỏng sắc nét, đôi mắt rất to, đang mở. Nhìn chỉ thấy toàn lòng đen, như cú mèo. Tóc hắn cũng xanh nhưng đậm hơn, xoăn thành từng lọn dày trên sọ, đỉnh sọ nhọn thấy rõ.

Không thể tin nổi. Một sinh vật từ Hành Tinh Khác. Ai biết hắn đã nằm đây bao lâu? Hàng thập kỷ? Hàng thế kỷ? Hàng thiên niên kỷ?

Chắc chắn là hắn chết rồi.

Họ phải làm gì đây? Họ cẩu khối băng bọc hắn lên, mở cuộc hội ý tại chỗ. (X nói cần phải đi ngay, rồi gọi cho nhà chức trách; Y muốn thử giải phẫu hắn lập tức, nhưng bị lưu ý có thể hắn sẽ bốc hơi, như con tàu; Z háo hức muốn đặt hắn lên xe trượt kéo ra thế giới văn minh, rồi bảo quản trong băng khô và bán cho ai đặt giá cao nhất; N nhận định bầy chó kéo xe đang tỏ ra để ý bất thường và còn rên ư ử, nhưng chẳng ai quan tâm vì đã quen lối tư duy đàn bà, Nga La Tư nhặng xị của cô ta.) Cuối cùng - khi trời đã tối, và Bắc cực quang bắt đầu nhảy múa một cách bất thường - tất cả quyết định để hắn trong lều của N. N sẽ phải ngủ trong lều kia, cùng với ba người đàn ông, tạo cơ hội cho họ rửa mắt trong ánh nến, bởi N có chui vào bộ đồ leo núi hay túi ngủ thì cũng không che bớt vẻ phì nhiêu. Đến đêm họ sẽ luân phiên canh gác bốn giờ một, theo thứ tự. Sáng ra họ sẽ bỏ phiếu để đi tới quyết định cuối cùng.

Mọi chuyện đều êm ả qua các ca gác của X, Y và Z. Rồi đến lượt N. Cô ta nói mình cảm giác sờ sợ, linh cảm sẽ có chuyện xấu xảy ra, nhưng đấy là câu cửa miệng của cô ta nên chẳng ai lý tới. Mắt nhắm mắt mở khi bị Z đánh thức, trước ánh mắt hau háu thèm thuồng của gã cô ta duỗi mình rồi trèo ra khỏi túi ngủ để uốn éo độn vào người bộ đồ ngoài trời, rồi vào vị trí trong lều bên sinh vật đóng băng. Ánh nến chập chờn khiến cô nàng gà gật ngủ; cô lơ mơ tự hỏi anh chàng màu xanh kia đặt vào tình huống lãng mạn sẽ thể hiện ra sao - anh ta có đôi mày rất hấp dẫn, dù người khá gầy. Rồi cô ta ngủ thiếp.

Sinh vật trong băng bắt đầu phát sáng, đầu tiên nhàn nhạt, rồi mạnh dần. Nước im lìm chảy qua sàn lều. Bây giờ băng đã tan hết. Hắn ngồi dậy, rồi đứng dậy. Không tiếng động, hắn tiến đến bên cô gái đang ngủ. Lớp tóc màu xanh nhạt trên đầu cựa quậy, từng lọn một, rồi duỗi ra - giờ đã có thể nhận rõ hơn - từng vòi một. Một cái vòi quấn lấy quanh họng cô gái, một cái khác quanh tòa thiên nhiên quyến rũ, cái nữa siết chặt quanh miệng. Cô choàng tỉnh như sau giấc mơ dữ, nhưng đây không phải là ác mộng: khuôn mặt sinh vật lạ đang ở sát mặt cô, những tua vòi lạnh ngắt siết lấy cô không giãy được; hắn đang nhìn cô với nỗi mong mỏi khao khát chưa từng thấy, với vẻ cầu xin lồ lộ. Chưa một người trần nào nhìn cô khẩn khoản như vậy. Cô giãy giụa đôi chút, rồi buông mình vào vòng tay hắn.

Cũng không phải cô có lựa chọn khác.

Cái miệng xanh hé mở, răng nanh hiện ra. Những chiếc răng ghé lại cổ cô. Hắn yêu cô đến mức hắn sẽ thu nạp cô - biến cô thành một phần của hắn, vĩnh viễn. Hắn và cô sẽ hòa làm một. Cô hiểu tất cả những điều đó không cần lời, bởi bên cạnh các năng lực khác kẻ này biết thần giao cách cảm. Vâng, cô thở dài.

Anh cuốn thêm điếu nữa. Anh có để N bị ăn tươi uống sống như thế này không? Hay là bầy chó sẽ thương tình cô, dứt tung đai cương, xé toang lều mà lao vào, xé xác gã kia ra nghìn mảnh, từng vòi một? Liệu có ai trong số ba người kia - anh khoái nhất Y, nhà khoa học Anh Cát Lợi lạnh tanh - kịp tới cứu cô? Liệu có cảnh đánh nhau tiếp diễn? Thế có khi hay. Đồ ngu! Lẽ ra ta đã dạy được mi bao nhiêu thứ! người hành tinh khác sẽ quát vào não Y ngay khi sắp chết. Máu hắn màu không giống loài người. Da cam được đấy.

Hoặc có thể gã màu xanh sẽ trao đổi huyết dịch với N, và cô ta sẽ biến thành giống hắn - một cô N xanh lá hoàn thiện gấp nhiều lần. Rồi khi đã có đôi, họ sẽ nghiền nát đám người kia thành bùn, chặt đầu lũ chó, và lên đường chinh phục thế giới. Những thành phố giàu chuyên chế sẽ bị hủy diệt, người nghèo đức hạnh được giải phóng. Chúng ta là Cây hèo của Chúa, bộ đôi tuyên bố. Lúc này họ đã nắm trong tay Tia Tử Xạ, chắp vá lại nhờ hiểu biết của người hành tinh cộng với ít cờ lê bản lề cướp được từ cửa hàng đồ sắt gần đó, vì thế còn ai dám cãi?

Hoặc là người hành tinh sẽ không uống máu N nữa - hắn ta truyền mình vào trong cô ta! Cơ thể hắn thì sẽ quắt đi như quả nho, lớp da khô nhăn nheo tan thành sương, và sáng ra chẳng thấy dấu vết gì còn lại. Ba người đàn ông vào sẽ chỉ thấy N, đang dụi mắt ngái ngủ. Tôi không biết có chuyện gì xảy ra cả, cô sẽ nói, và bởi cô ta chẳng bao giờ biết có chuyện gì, họ sẽ tin. Chắc là chúng ta đều bị ảo giác rồi, họ sẽ nói vậy. Đấy là tại phương Bắc, tại Bắc cực quang - nó làm não người rối loạn. Nó làm đông máu người vì lạnh[2]. Họ sẽ không nhận ra ánh xanh lóe lên trong đôi mắt ngoài hành tinh siêu thông minh của N, đằng nào mắt cô cũng vốn xanh rồi. Lũ chó thì sẽ biết. Chúng sẽ đánh hơi thấy mùi. Chúng sẽ gầm gừ, tai quặt ra đằng sau, chúng sẽ hú lên thảm thiết, chúng chẳng còn thân thiết với cô ta. Ma quỷ nào nhập vào lũ chó vậy?

Có bao nhiêu đường có thể triển khai.

Vật lộn, ẩu đả, giải cứu. Cái chết của gã hành tinh. Quần áo bị xé tả tơi giữa cảnh lộn xộn. Cái đó thì bất biến.

Tại sao anh phải sản ra thứ mạt hạng này? Bởi anh cần - nếu không anh sẽ trắng tay cháy túi, và đi tìm việc làm khác trong tình hình này sẽ càng phải xuất đầu lộ diện, là điều rất không khôn ngoan. Ngoài ra còn bởi anh làm được. Anh có biệt tài về chuyện đó. Không phải ai cũng có: nhiều người đã thử, và đã thất bại. Anh từng có tham vọng lớn lao hơn, đứng đắn hơn. Được viết về cuộc sống con người đúng như đời thực. Được đi xuống đáy, xuống nhìn đồng lương chết đói và bánh mì phết mỡ và các cô đĩ năm xu rạc rày và mũi giày đạp mặt và bãi mửa nơi lòng cống. Được phơi trần cách vận hành của chế độ, của bộ máy, nó để cho anh sống chừng nào còn sót chút máu mỡ trong người, nó vắt kiệt anh, biến anh thành hoặc con ốc máy hoặc thằng nát rượu, dập mặt anh xuống bùn bằng cách này hay cách khác.

Những người thợ bình thường thì sẽ không đọc loại sách này - chính những người thợ mà các đồng chí anh vẫn xưng tụng là cao thượng từ bản chất. Cái họ muốn là thứ anh đang sản ra đây. Tiền thì ít, nước xuýt thì nhiều, hành động kịch tính cũng có mà vú to mông nảy cũng có. Tuy là bản thân chữ vú mông thì không được lên mặt giấy: các báo hạng ba đều thẹn thò đến ngạc nhiên. Bàn tọa và ngực là hết cỡ thợ mộc rồi. Máu me súng ống được, xổ ruột hay gào thét hay quằn quại đều được, nhưng khỏa thân mặt tiền thì không được. Không được bậy. Hoặc cũng có thể chẳng phải e thẹn, có thể chẳng qua họ không muốn nhận trát đóng cửa.

Anh đốt điếu thuốc, anh đảo đi quần lại, anh ngó ra cửa sổ. Xỉ than nhuộm màu tuyết xám. Xe điện lạch cạch qua. Anh ngoảnh đi, anh đảo đi quần lại, chữ nghĩa ken đặc trong đầu.

Anh ngó đồng hồ: cô lại muộn rồi. Chắc cô không đến.

[1] Ferdinando Nicola Sacco và Bartolomeo Vanzetti bị xử tử tại Mỹ năm 1927 vì tội giết người cướp của, nhưng nhiều người cho rằng bản án có động cơ chính trị nhằm vào phái vô chính phủ.

[2] Nhại câu trong “Người thủy thủ già” của Samuel Taylor Coleridge.