Chiều nay hoàng hôn màu đỏ lựng, mãi không chịu nhạt. Đằng Đông, chớp ngoằn ngoèo qua bầu trời nặng trĩu, rồi sấm thình lình, cánh cửa đột ngột đóng sầm. Nhà nóng như cái lò, mặc kệ cây quạt mới. Tôi đã mang đèn ra ngoài; đôi khi tôi nhìn rõ hơn trong ánh tờ mờ.

Cả tuần qua tôi không viết gì. Tôi đã mất hứng thú. Việc gì phải viết lại những câu chuyện u buồn nhường ấy? Nhưng tôi đã bắt đầu lại rồi, đây thôi. Tôi đã nhặt lại dòng chữ màu đen; nó tãi ra thành sợi mực đen dài bò qua trang giấy, rối rít nhưng vẫn đọc được. Hóa ra tôi vẫn có ý định để lại dấu tích ư, sau mọi chuyện? Sau mọi chuyện đã làm để tránh chính cái đó, Iris, dấu ấn của mụ ta, dù giản lược mức nào: tên tắt vạch phấn trên vỉa hè, dấu X trên bản đồ cướp biển, tiết lộ bãi biển chôn kho báu.

Vì sao chúng ta khao khát muốn để lại ký ức về bản thân? Ngay giữa khi đang sống. Ta cần khẳng định sự tồn tại của mình, như chó tè vào chân trụ cứu hỏa. Ta bày ra ảnh chụp đóng khung, bằng cấp lồng kính, cúp thưởng mạ bạc: ta thêu chữ đầu tên trên góc chăn, khắc tên lên cây, vạch nguệch ngoạc lên tường nhà tiểu. Vẫn chỉ là nỗi khắc khoải ấy thôi. Chúng ta mong muốn điều gì? Khen ngợi, ganh tị hay kính trọng? Hay chỉ cần chú ý, kiểu gì cũng được?

Ở mức thấp nhất ta cần một chứng nhân. Ta không chịu được ý nghĩ giọng mình rốt cuộc sẽ tắt lịm, như cái đài hết pin.

Hôm sau đám tang mẹ, tôi và Laura bị đẩy ra vườn. Reenie đuổi chúng tôi ra; chị nói chị cần gác chân lên nghỉ bởi chị đã chạy đến rã cẳng cả ngày. “Tôi căng như dây đàn ra rồi,” chị bảo. Dưới mắt chị có quầng thâm, và tôi đoán chị đã khóc, bí mật để khỏi phiền ai, và chị sẽ khóc thêm chút nữa khi chúng tôi đi khuất mắt.

“Chúng em sẽ thật yên mà,” tôi nói. Tôi không muốn ra ngoài - bên ngoài sáng quá, chói mắt, mà mí mắt tôi hình như đang sưng phồng đỏ ửng - nhưng Reenie nói chúng tôi phải ra, mà kiểu gì không khí trong lành cũng tốt cho chúng tôi. Chị không bảo chúng tôi ra ngoài chơi, bởi nói như thế bất kính quá, mẹ mất vừa mới đây. Chị chỉ bảo chúng tôi ra ngoài.

Buổi chiêu đãi hậu tang tổ chức ở Avilion. Không gọi là lễ thức canh - đấy là thói tục bên kia bờ Jogues, nhốn nháo và vô lễ, có rượu. Đây là chiêu đãi đàng hoàng. Đám tang chật ních người dự - thợ thuyền nhà máy, vợ con thợ thuyền, và tất nhiên những bậc máu mặt trong thị trấn - chủ nhà băng, giáo chức, luật sư bác sĩ - nhưng không phải ai trong đó cũng được mời chiêu đãi, mặc dù cũng chẳng thấy khác mấy. Reenie nói với bà Hillcoate được mướn đến giúp hôm đó rằng Giê su thì đã làm phép nhân nhiều bánh và cá để phân phát đấy, nhưng đại úy Chase không phải là Giê su và đừng có trông mong ông nuôi sống đám đông, mặc dù cũng như mọi khi ông chẳng biết đâu là dừng và chị chỉ có mỗi hy vọng không có ai bị xéo chết bẹp.

Những kẻ được mời đã lèn cứng trong nhà, thành kính, bi thương, mắt sáng rực vì tò mò. Reenie đếm kỹ thìa trước và sau khi họ đến, bảo rằng lẽ ra nên bày loại hạng nhì thôi, và rằng có những loại người sẽ xoáy bất kỳ thứ gì không được xích lại chỉ để có của làm kỷ niệm, và cứ xem cái lối họ ăn thì có lẽ chị phải dọn xẻng ra chứ không phải thìa.

Tuy thế, vẫn còn sót lại chút thức ăn - nửa khúc thịt xông khói, một nắm bích quy, đủ thứ bánh kem đã bị phá phách - và Laura với tôi lén lút ra vào nhà kho. Reenie biết, nhưng không còn sức lực mà ngăn chúng tôi - “Lấy đâu ra bụng ăn tối!” hay là “Cứ ăn vụng trong bếp là sẽ biến thành chuột hết” hay là “Cắn một miếng nữa thôi là các cô nổ tung ra đấy” - những lời cảnh báo hay tiên đoán vẫn thường khiến tôi âm thầm khoái chí.

Riêng lần này chúng tôi được phép nhồi nhét căng phồng chẳng bị ỏ ê. Tôi đã ăn thừa mứa bánh quy, thừa mứa thịt xông khói cắt lát; tôi còn ăn hẳn một góc bánh hoa quả. Chúng tôi vẫn còn mặc áo dài đen, nóng không chịu được. Reenie đã tết tóc chúng tôi thật chặt về phía sau, thắt cho một cái nơ sọc đen cứng trên đỉnh mỗi bím tóc và một cái nữa bên dưới: mỗi đứa bốn con bướm đen khắc khổ.

Ra đến ngoài, ánh sáng làm tôi nheo mắt. Tôi thấy ghét lá cây vì quá xanh, ghét hoa vì quá đỏ quá vàng; ghét vẻ tự phụ, ghét sự phô phang hào nhoáng, cứ như chúng có quyền làm vậy. Tôi tưởng tượng mình chặt đầu chúng, gieo rắc điêu tàn. Tôi thấy mình bơ vơ, đồng thời lại cấm cảu và căng phồng. Chất đường réo ù ù trong tai.

Laura muốn trèo lên cưỡi hai con nhân sư bên nhà kính, nhưng tôi bảo không được. Rồi nó muốn ra ngồi cạnh ả tiên nữ đá xem cá vàng. Cái đó tôi không thấy hại gì. Laura nhảy chân sáo trước mặt tôi trên bãi cỏ. Nó hồn nhiên đến bực mình, cứ như chẳng có gì phải lo nghĩ; nó cứ thế suốt từ đầu đến cuối đám tang mẹ. Nó còn có vẻ băn khoăn vì thấy mọi người xung quanh buồn rầu. Bực hơn nữa là điều đó hình như còn làm người ta thương xót nó nhiều hơn cả tôi.

“Con bé tội nghiệp,” họ bảo. “Nó còn nhỏ quá, nó không hiểu được.”

“Mẹ đang ở bên Chúa,” Laura nói. Đúng thế, đấy là bố cáo chính thức, thống nhất trong mọi lời cầu nguyện dâng lên từ đầu đến giờ; nhưng Laura luôn tin những chuyện kiểu đó theo lối riêng, không phải theo lối hai nghĩa như mọi người khác, mà đơn giản và thanh thản khiến tôi chỉ muốn túm lấy nó mà lắc.

Chúng tôi ngồi lên thành bao quanh ao súng; mỗi tàu lá sáng lên dưới nắng như là cao su ướt màu xanh. Tôi phải đỡ Laura trèo lên. Nó dựa vào cô nàng tiên nữ, chân đong đưa, ngón tay thò xuống nước khua, ư ử hát.

“Em không được hát,” tôi bảo. “Mẹ mới chết.”

“Mẹ không chết,” Laura nói hết sức hài lòng. “Mẹ không chết thật. Mẹ đang ở trên Thiên đường với em bé.”

Tôi xô nó ngã khỏi thành. Không phải đẩy vào ao - tôi vẫn còn có lý trí. Tôi xô nó ngã xuống cỏ. Thành không cao, mặt đất khá mềm; ngã xuống đó chắc chắn không đau mấy. Nó nằm dãi người trên cỏ, rồi lăn sấp lại mở to mắt nhìn tôi, như không tin nổi tôi vừa làm thế. Miệng tròn xoe thành chữ O chúm chím rất đều, như đứa bé đang chu môi thổi nến trong sách tranh. Rồi nó bật khóc.

(Tôi phải thừa nhận việc đó làm tôi khoái trá. Tôi cũng muốn nó phải biết đau - biết đau bằng tôi. Tôi không còn chịu được thấy nó cứ thoát được chỉ vì còn quá nhỏ.)

Laura bật dậy khỏi bãi cỏ và chạy trên đường lái xe sau nhà về phía bếp, gào khóc cứ như vừa bị đâm. Tôi chạy theo: khôn ngoan nhất là phải có mặt lúc nó gặp được người có quyền hành, đề phòng nó kết tội tôi. Nó chạy trong một tư thế kỳ cục: hai cánh tay khuỳnh ra không bình thường, đôi chân nhỏ gầy gò đá vung sang hai bên, hai cái nơ cứng đờ nảy trái lại phải cuối bím tóc, cái váy đen lật phật. Trên đường chạy nó vấp ngã, và lần này bị thương thật: bàn tay bị trầy da. Nhìn thấy thế tôi nhẹ cả người: chỉ cần có máu, ác ý của tôi sẽ được che đậy.