Nhiều tuần trôi qua, Laura vẫn không thấy về. Tôi muốn viết thư cho nó, gọi điện cho nó, nhưng Richard nói làm thế chỉ có hại cho con bé. Con bé không được phân tâm vì một tiếng nói từ quá khứ, ông ta bảo. Nó cần tập trung vào nhiệm vụ trước mắt - vào việc điều trị đang diễn ra. Ông ta đã được dặn thế. Còn về điều trị ra sao, ông ta không phải bác sĩ, nên sẽ không giả vờ hiểu biết. Tất nhiên những việc đó tốt nhất là cứ để cho các nhà chuyên môn.

Tôi hành hạ mình bằng những hình ảnh về Laura - bị cầm tù, đang vùng vẫy, mắc kẹt trong huyễn tưởng đau đớn tự mình đẻ ra, hoặc có khi là huyễn tưởng khác, không kém phần đau đớn, chẳng phải của nó mà là những kẻ bao vây nó. Và khi nào thì cả hai nhập một? Đâu là ngưỡng cửa giữa thế giới bên trong và thế giới bên ngoài? Mỗi chúng ta đều hằng ngày di chuyển qua lại cánh cổng này mà không tự biết, nhờ mật khẩu được ngữ pháp cấp cho: tôi nói, bạn nói, anh ta và chị ta nói, còn nó, ngược lại, thì không nói, dùng đồng tiền chung mua lấy đặc quyền tỉnh trí, dùng những ngữ nghĩa mà ta chấp thuận.

Nhưng ngay từ khi nhỏ, Laura đã không bao giờ chấp thuận hoàn toàn. Có phải vấn đề là ở đó không? Là nó nhất định đòi không khi cần phải có? Và ngược lại, và ngược lại.

Laura tiến triển rất tốt, tôi nghe bảo thế: tình trạng nó đã khá hơn. Rồi lại không tốt lắm, nó đã tái phát lại. Tình trạng nào khá hơn, tái phát lại cái gì? Không nên tìm hiểu sâu, tôi sẽ hao tổn tâm trí, quan trọng nhất lúc này là tôi phải bảo toàn sức lực, rất cần thiết cho một bà mẹ trẻ. “Chúng tôi sẽ làm mợ chóng khỏe lại thôi,” Richard nói, vỗ vỗ vào tay tôi.

“Nhưng em có phải ốm đâu,” tôi nói.

“Mợ hiểu ý tôi mà,” ông ta nói. “Bình thường trở lại.” Ông ta mỉm một nụ cười âu yếm, gần như dâm đãng là khác. Mắt ông ta ngày càng nhỏ đi, hoặc có thể do thịt quanh mắt u lên, khiến khuôn mặt có vẻ giảo hoạt. Ông ta đang nghĩ tới lúc được quay lại vị trí xứng đáng của mình, là cưỡi lên trên. Tôi đang nghĩ chắc ông ta sẽ đè tôi ngạt thở. Ông ta đang lên cân; ông ta hẹn ăn ngoài suốt; ông ta đi diễn thuyết khắp nơi, ở các câu lạc bộ, các cuộc họp mặt nặng ký, hệ trọng. Các cuộc họp mặt trịnh trọng, nơi những nhân vật nặng ký và hệ trọng cùng suy tư trịnh trọng, bởi như mọi người đều đoán chừng, mây đen nặng trĩu đang chờ phía trước.

Suốt ngày hít thở diễn thuyết không khỏi khiến người ta trương phềnh lên. Tôi đã chứng kiến quá trình ấy, cho đến nay, khá nhiều lần. Đấy là vì chữ, vì thứ chữ nghĩa dùng trong các diễn văn ấy. Thứ chữ nghĩa lên men trong óc người ta. Ai bật ti vi là thấy, cứ đợi các bản tin chính trị - từ ngữ ợ ra khỏi miệng như những bong bóng khí.

Tôi quyết định càng quặt quẹo càng tốt, càng lâu càng hay.

Tôi giày vò ngẫm ngợi không dứt về Laura. Tôi xoay chuyển câu chuyện Winifred đưa ra, xem xét từ mọi góc độ. Tôi thấy khó tin quá, nhưng cũng không thể gạt bỏ hoàn toàn.

Laura trước giờ có một năng lực kinh khủng: năng lực phá hoại mà không chủ tâm. Và cũng chưa bao giờ nó biết khái niệm ranh giới lãnh thổ. Cái gì của tôi cũng là của nó: cái bút mực, chai nước hoa, váy mùa hè, mũ, lược. Chẳng lẽ danh sách đó bây giờ thêm vào cả đứa con chưa ra đời của tôi? Thế nhưng nếu nó mắc chứng hoang tưởng - nếu chỉ là do nó đặt chuyện - thì tại sao lại là chuyện đó mà không phải chuyện khác?

Nhưng ngược lại hãy giả sử Winifred nói dối. Giả sử Laura vẫn tỉnh táo như bao giờ. Như vậy thì Laura nói thật. Mà nếu Laura nói thật, thì Laura đang có thai. Nếu thực sự có đứa trẻ sắp ra đời, sẽ phải xử trí nó ra sao? Mà nếu vậy vì sao nó không nói với tôi, mà lại đi nói với một bác sĩ, một kẻ lạ mặt? Tại sao nó không yêu cầu tôi giúp đỡ? Tôi nghĩ mãi về chuyện đó. Có thể có rất nhiều lý do. Sức khỏe yếu nhược của tôi có thể chỉ là một phần trong đó.

Còn người cha, dù tưởng tượng hay có thật, trên đời chỉ có một khả năng. Đấy phải là Alex Thomas.

Nhưng không thể như thế. Làm sao thế được?

Tôi không còn đoán được Laura có thể trả lời những câu hỏi đó thế nào. Nó đã trở thành ẩn số với tôi, cũng như mặt trong găng là ẩn số khi bàn tay đã đi vào. Nó lúc nào cũng ở bên tôi, nhưng tôi không nhìn được nó. Tôi chỉ cảm thấy được hình dáng sự tồn tại của nó: hình dáng rỗng, chứa bên trong toàn tưởng tượng của tôi.

Nhiều tháng trôi qua. Sang tháng Sáu, tháng Bảy, rồi tháng Tám. Winifred nói trông tôi trắng bệch kiệt quệ quá. Tôi nên ra ngoài nhiều hơn, chị ta bảo. Nếu tôi không chịu chơi quần vợt hay gôn, như chị ta vẫn không ngớt dụ - có thể sẽ có ích cho cái bụng đáng thương của tôi, phải chăm sóc đi trước khi thành ra mãn tính - ít ra tôi cũng có thể làm gì với khu vườn đá của mình. Đấy là một thú vui rất thích hợp với người làm mẹ.

Tôi không ưa gì khu vườn đá của mình, mà cũng của tôi chỉ trên danh nghĩa, giống như rất nhiều thứ khác. (Giống như đứa con “của tôi”, chẳng hạn: chắc chắn nó đã bị đánh tráo, chắc chắn nó bị bọn di gan đổi lấy; chắc chắn đứa con thật của tôi, khóc ít hơn, cười nhiều hơn, không lèo nhèo như thế - đã bị cuỗm đi rồi.) Khu vườn đá cũng không kém cứng đầu trước sự chăm bẵm của tôi; chẳng có gì tôi làm mà nó vừa lòng. Những tảng đá bày ra trông khá vui mắt - có rất nhiều đá granite hồng, lại thêm đá vôi nữa - nhưng tôi trồng gì cũng không chịu mọc.

Tôi tự an ủi mình bằng sách vở - Cây lưu niên trồng vườn đá, Thực vật tích nước sa mạc và khí hậu phương Bắc, và đủ thứ khác. Tôi cần mẫn đọc từng quyển, chép ra hàng danh sách - những thứ định trồng, hoặc những thứ đã thực sự trồng rồi; những thứ lẽ ra đang mọc, nhưng không chịu mọc. Máu rồng, tuyết trên núi, gà mái và đàn con. Tôi thích những cái tên nhưng còn cây thì chẳng mấy để ý.

“Tôi đâu có mát tay,” tôi nói với Winifred. “Chẳng được như chị.” Vờ kém cỏi giờ đã thành bản năng thứ hai của tôi, gần như không cần nghĩ. Winifred ngược lại không còn thấy sự vô dụng của tôi là tiện lợi lắm nữa.

“Tất nhiên là cô phải bỏ ít công sức vào đấy chứ,” chị ta nói. Đáp lại tôi sẽ đưa ra danh sách tỉ mỉ những cây đã chết.

“Đá nhìn cũng đẹp mà,” tôi nói. “Hay ta cứ coi là vườn sắp đặt đi cũng được?”

Tôi đã toan tính tự mình đi gặp Laura. Tôi có thể gửi Aimee lại cho cô bảo mẫu mới, tôi gọi trong đầu là Murgatroyd gái - mọi gia nhân tôi đều coi tất là Murgatroyd, họ cũng cùng một ổ. Nhưng cô bảo mẫu sẽ báo động cho Winifred tức khắc. Tôi có thể chống chọi cả lũ bọn họ; tôi có thể lẻn đi một sáng, ôm theo Aimee; chúng tôi có thể lên tàu. Nhưng lên tàu đi đâu? Tôi không biết Laura ở đâu - không biết nó đã bị giấu đi nơi nào. Phòng khám Bella Vista nghe nói ở đâu đó trên mạn Bắc, nhưng trên mạn Bắc vẫn còn là một địa bàn rộng. Tôi lục lọi khắp bàn Richard, trong phòng làm việc của ông ta ở nhà, nhưng không thấy thư từ gì của phòng khám cả. Chắc ông ta đã để hết ở văn phòng.

Một hôm Richard về sớm. Ông ta có vẻ khá bấn loạn. Laura không còn ở Bella Vista nữa, ông ta nói.

Sao lại thế được? tôi hỏi.

Có một người đến, ông ta nói. Người này tự xưng là luật sư của Laura, hoặc là đại diện cho con bé gì đó. Hắn ta nói mình là người quản lý - người quản lý quỹ ủy thác đứng tên cô Chase. Hắn ta đã chất vấn theo quyền ai mà đưa con bé vào Bella Vista. Hắn ta đe dọa sẽ kiện cáo. Tôi có biết gì về những việc này không?

Không, tôi không biết. (Tôi vẫn đặt tay nắm lại trong lòng. Tôi tỏ ra ngạc nhiên, và đôi chút tò mò. Tôi không tỏ ra mừng rỡ.) Thế rồi sao? tôi hỏi.

Giám đốc Bella Vista không có mặt lúc đó, nên các nhân viên rất lúng túng. Họ đã cho nó ra, dưới sự bảo lãnh của người này. Họ đã kết luận rằng gia đình sẽ muốn tránh những ầm ĩ không đáng có. (Tay luật sư đã dọa cả chuyện này.)

Ồ, tôi nói, xem ra họ đã làm đúng đấy chứ.

Phải, Richard nói, dĩ nhiên; nhưng Laura có được thần trí tỉnh táo hay không? Vì lợi ích của nó, vì sự an toàn của nó, ít ra chúng ta cũng phải xác định được cái đó. Mặc dù bề ngoài thì nó đã bình tĩnh hơn, nhưng các bác sĩ ở Bella Vista vẫn nghi ngờ. Ai biết nó có thể gây vạ gì cho người khác hoặc cho chính mình nếu được phép chạy rong như thế?

Tôi không tình cờ biết liệu nó có thể đang ở đâu chứ?

Tôi không biết.

Tôi vẫn chưa có tin tức gì từ nó?

Tôi vẫn chưa.

Tôi sẽ không ngần ngại báo cho ông ta, nếu chuyện đó xảy ra chứ?

Tôi sẽ không ngần ngại. Chính xác lời tôi là vậy. Đấy là một câu không có bổ ngữ, và vì thế không thể gọi là nói dối.

Tôi đợi một khoảng thời gian vừa đủ khôn ngoan, rồi lên đường tới Cảng Ticonderoga, đi tàu, để tham khảo Reenie. Tôi bịa ra một cú điện: Reenie dạo này đau ốm, tôi giải thích cho Richard, và muốn gặp tôi trước khi có sự cố gì. Tôi làm ông ta cảm thấy chị đã ngấp nghé miệng lỗ. Chị sẽ vui lòng nếu được nhìn một bức ảnh Aimee, tôi nói; chị muốn hàn huyên về tháng ngày xưa cũ. Ít nhất tôi cũng phải làm được cho chị điều ấy. Dù sao thì chị cũng gần như là người nuôi lớn chúng tôi. Nuôi lớn tôi, tôi sửa lại, để tránh tạo cớ cho Richard nghĩ về Laura.

Tôi hẹn gặp Reenie ở Quán điểm tâm Betty. (Lúc này chị đã có điện thoại riêng; chị đã ăn nên làm ra từ độ ấy.) Thế là tốt nhất, chị nói. Chị vẫn còn làm ở đó, bán thời gian, nhưng có thể gặp tôi khi đã hết ca. Quán Betty đã có chủ mới, chị nói; chủ cũ thì chắc sẽ không khoái thấy chị ngồi chĩnh chện ngoài quán cứ như khách hàng có trả tiền, kể cả chị có trả tiền, nhưng chủ mới đã hiểu ra rằng được người khách có trả tiền nào quý người ấy.

Quán Betty đang tụt dốc không phanh. Cái bạt sọc không thấy nữa, các ngăn bàn ghế gỗ sậm màu nhìn xước xát và tàn tạ. Không còn mùi va ni tươi mát nữa mà là mùi mỡ chua lòm. Tôi ăn mặc quá diêm dúa ở đây, tôi nhận ra. Lẽ ra không cần bộ da cáo trắng quấn cổ. Khoe mẽ thì được cái gì, trong hoàn cảnh thế này?

Tôi không thích thấy Reenie như thế: chị phù ra, trông vàng vọt, lại thở có điệu phì phò nữa. Có khi chị đang ốm thật: tôi nghĩ có nên hỏi thăm không. “Rũ gánh nặng khỏi chân thật sướng,” chị nói khi ngồi thụp vào ghế đối diện.

Myra - hồi đó cô lên mấy hả Myra? Chắc là ba hay bốn tuổi, tôi quên hết năm tháng rồi - Myra đi cùng chị. Má nó đỏ lên vì phấn khích, mắt nó tròn hơi lồi ra, cứ như có ai đó nắm cổ bóp nhẹ.

“Tôi có kể với nó mọi thứ về cô,” Reenie âu yếm nói. “Về cả hai cô.” Myra không thấy tôi có gì thú vị lắm, phải thừa nhận thế, nhưng nó mê mải nhìn lũ cáo quanh cổ tôi. Trẻ con tuổi đó thường ưa các con vật lông xù, chết cũng được.

“Chị đã gặp Laura,” tôi nói, “hay nói chuyện với nó chưa?”

“Bớt gãi sẽ mau lành,” Reenie nói và nhìn quanh, như sợ vách có tai. Tôi thấy không cần đề phòng đến mức đó.

“Em đoán là chị cử ông luật sư đến phải không?” tôi nói.

Reenie làm bộ thâm thúy. “Tôi chỉ làm điều cần làm,” chị nói. “Dù sao thì ông luật sư ấy cũng là chồng của chị họ cháu cô cháu cậu với mẹ cô, cũng có thể coi là người trong nhà. Thế nên ông ta hiểu tại sao phải thế, nghĩa là, một khi tôi biết có chuyện gì đang diễn ra.”

“Chị biết bằng cách nào?” Tôi để dành chị biết chuyện gì lúc khác.

“Cô Laura viết thư cho tôi,” Reenie nói. “Nói cô ấy đã viết cho cô, nhưng không bao giờ có trả lời. Cô ấy đáng ra không được phép gửi thư, nhưng bà đầu bếp giúp. Laura có gửi lại bà ấy tiền khi về đây, dư thêm một chút cảm ơn.”

“Em không nhận được thư nào cả,” tôi nói.

“Cô ấy cũng đoán vậy. Cô ấy đoán chúng nó sẽ làm thế.”

Tôi biết ai là chúng nó này. “Em đoán là nó có về đây.”

“Cô ấy còn đi đâu được nữa?” Reenie nói. “Cô bé tội nghiệp. Sau bao nhiêu chuyện đã trải qua.”

“Nó đã trải qua những gì?” Tôi hết lòng muốn biết; đồng thời tôi lại khiếp sợ phải biết. Laura có thể dựng chuyện, tôi tự nhủ. Laura có thể vẫn đang hoang tưởng. Cái đó không thể loại trừ.

Nhưng Reenie thì đã loại trừ: bất kể Laura có kể cho chị chuyện gì, chị cũng tin hết. Tôi không biết có phải cũng là câu chuyện tôi đã nghe không. Tôi đặc biệt không nghĩ là có một đứa bé trong câu chuyện đó, dưới hình hài dạng thức nào. “Ở đây có trẻ con, nên tôi sẽ không đi sâu vào chi tiết,” chị nói. Chị hất đầu về phía Myra, cô nhỏ đang ngấu nghiến một miếng bánh màu hồng trông rất gớm và nhìn tôi chòng chọc như muốn liếm. “Nếu tôi kể hết cô sẽ mất ngủ. Điều an ủi duy nhất là cô không dự phần vào đó. Đấy là cô ấy bảo thế.”

“Nó bảo thế?” Tôi nhẹ mình khi nghe câu này. Richard và Winifred vậy là đã bị phân vai ác quỷ, còn tôi được tha - lấy cớ đạo đức nhu nhược, hẳn thế. Dù có thể thấy Reenie vẫn không hoàn toàn tha thứ cho tôi đã bất cẩn tới mức để xảy ra mọi sự này. (Tới khi Laura lao xuống cầu, chị còn ít tha thứ cho tôi hơn nữa. Trong mắt chị tôi ắt phải có liên quan đến chuyện đó. Từ sau đó chị lạnh lùng với tôi hẳn đi. Chị chết trong oán giận.)

“Đáng ra không được nhét cô ấy vào cái chốn đó chút nào hết, cô ấy còn quá trẻ,” Reenie nói. “Dù gì đi nữa. Đàn ông cởi truồng đi loăng quăng, đủ thể loại dấm dớ. Không biết nhục!”

“Mấy coong này có cắng không?” Myra hỏi và giơ tay chạm vào lũ cáo.

“Đừng có đụng vào,” Reenie nói. “Tay con dính nhớp kia kìa.”

“Không đâu,” tôi nói. “Đấy không phải cáo thật đâu. Thấy không, mắt thủy tinh đây này. Chúng nó chỉ cắn đuôi mình thôi.”

“Cô ấy nói, chỉ cần cô biết, cô sẽ không bao giờ bỏ mặc cô ấy trong đó,” Reenie nói. “Nếu như cô biết. Cô ấy nói bất kể những chuyện khác, cô cũng không phải đứa không tim.” Chị nhíu mày, đánh mắt nhìn cốc nước trên bàn. Chị thì không chắc chắn về khoản ấy. “Khoai tây là món ăn chính trong đó, nói chung,” chị nói. “Khoai tây nghiền rồi đun lên, cô ấy bảo thế. Cấu véo đồ ăn, cướp bánh mì trước miệng tụi chập cheng tâm thần khốn khổ. Đắp vào túi mình, tôi đoán thế.”

“Nó đi đâu rồi? Giờ nó ở đâu?”

“Tôi thà nói với đầu gối còn hơn nói với cô,” Reenie nói. “Cô ấy nói tốt hơn là cô không nên biết.”

“Trông nó sao - liệu nó có…” Có tỏ ra điên thấy rõ không, tôi muốn hỏi thế.

“Cô ấy vẫn như từ trước đến nay. Không hơn, không kém. Cô ấy không có vẻ tâm thần, nếu cô muốn hỏi cái đó,” Reenie đáp. “Cô ấy gầy đi - cần phải đắp thêm da thịt - và không nói cả ngày về Chúa nữa. Tôi chỉ mong giờ ngài ta đứng về phía cô bé, cho có thay đổi.”

“Cảm ơn chị, Reenie, vì mọi chuyện chị đã làm,” tôi nói.

“Không cần phải cảm ơn,” Reenie cứng nhắc nói. “Tôi chỉ làm điều đúng.”

Nghĩa là tôi thì không. “Em viết thư cho nó được không?” Tôi đang lục tìm khăn tay. Tôi thấy muốn khóc. Tôi thấy mình như một kẻ thủ ác.

“Cô ấy bảo tốt hơn là không. Nhưng cô ấy muốn tôi nói cô ấy có gửi lại lời nhắn cho cô.”

“Lời nhắn à?”

“Cô ấy gửi lại trước khi bọn chúng đem cô ấy đến chỗ đó. Cô sẽ biết phải tìm ở đâu, cô ấy bảo thế.”

“Khăng của riêng cô à? Cô bị cảm à?” Myra hỏi, thích thú quan sát cơn sụt sịt của tôi.

“Hỏi nhiều quá là lưỡi con rụng ra đấy,” Reenie đe.

“Không rụng đâu,” Myra nói vô tư lự. Nó bắt đầu ngâm nga lạc nốt, đá hai chân múp míp vào đầu gối tôi, dưới gầm bàn. Ở nó có một vẻ tự tin hớn hở nào đó, khó bị người ta dọa - những phẩm chất vẫn thường làm tôi cáu, nhưng gần đây đã học cách biết ơn. (Chắc tôi vừa làm cô ngạc nhiên, Myra. Cứ coi đây là lời khen trong khi còn cơ hội. Cái này chỉ đếm trên đầu ngón tay.)

“Em nghĩ chắc chị cũng muốn xem ảnh Aimee,” tôi nói với Reenie. Ít ra tôi cũng có một thành tích này để khoe với chị, gỡ lại hình ảnh mình trong mắt chị.

Reenie cầm lấy ảnh. “Ồ, con bé khá đen, phải không nhỉ?” chị nói. “Chẳng bao giờ biết lũ nhỏ sẽ giống ai.”

“Coong cũng muống xem,” Myra nói và giơ bộ móng dính đường định chụp.

“Nhanh lên, rồi còn đi. Mẹ con mình về với bố muộn rồi.”

“Ứ,” Myra nói.

“Hèn mọn khiêm nhường ra sao nữa, chẳng ở đâu bằng nhà,” Reenie hát và lấy giấy ăn chùi kem màu hồng trên chóp mũi nhỏ của Myra.

“Coong muống ở đây cơ,” Myra nói, nhưng áo đã choàng vào người nó, cái mũ len đan tay chụp xuống hai tai, và nó bị lôi sang ngang ra khỏi ngăn ghế.

“Cô nhớ giữ gìn,” Reenie nói. Chị không hôn chào tôi.

Tôi muốn choàng tay ôm lấy chị, và cứ thế rú lên. Tôi muốn được vỗ về. Tôi muốn được là đứa lúc này đi theo chị.

“ ‘Chẳng ở đâu bằng nhà’,” một lần Laura nói, hồi nó mười một hay mười hai gì đó. “Reenie hát thế. Em nghĩ câu đó rất ngu.”

“Ngu sao?” tôi hỏi.

“Nhìn nhé.” Nó viết ra thành đẳng thức. Chẳng ở đâu = nhà. Tương đương, nhà = chẳng ở đâu. Tương đương, nhà không tồn tại.

Trái tim ở đâu thì nhà ở đó, bây giờ tôi nghĩ, cố bình tĩnh lại giữa Quán điểm tâm Betty. Tôi không còn trái tim nữa, nó đã tan vỡ; hoặc không phải tan vỡ, nó không còn ở đó nữa, thế thôi. Nó đã bị múc gọn khỏi tôi, như lòng đỏ múc khỏi quả trứng luộc, bỏ tôi ở lại cắt không ra máu, đông đặc và rỗng hoác.

Tôi là đứa không tim, tôi nghĩ. Tương đương, tôi là đứa không nhà.