Giáng sinh đã đến rồi đi. Tôi cố không nhận thấy. Nhưng chẳng ai xua đuổi nổi Myra. Cô ả mang cho tôi một cái bánh mận hấp nhỏ tự làm lấy, chắc hẳn bằng rỉ mật và keo trám khe nứt, trên cắm những quả anh đào cao su bổ đôi, đỏ chót như núm che vú các cô nàng múa thoát y kiểu cổ, cùng con mèo gỗ phẳng sơn màu đội vòng hào quang đeo cánh thiên thần. Cô bảo rằng lũ mèo này đang gây sốt ở Nhà Bánh Gừng đấy, rằng cô thấy chúng xinh xẻo hết sức, rằng cô còn thừa một con, rằng cái vết rạn nhỏ tí xíu này nhìn qua chẳng ai thấy đâu, và rằng treo trên tường, bên trên cái lò của tôi sẽ rất ư là hợp.
Chọn chỗ khéo đấy, tôi bảo cô. Trên là thiên thần, mà lại là thiên thần ăn thịt nữa - đáng ra họ phải thú nhận từ lâu rồi mới phải! Dưới là lò lửa, như mọi nguồn tin đáng tin đều xác nhận. Rồi là cả lũ chúng ta ở giữa, kẹt trong Trung Địa, đúng tầm chảo rán. Myra tội nghiệp rất hoang mang, như mỗi lần phải nghe trò chuyện thần học. Cô nàng muốn nhìn nhận Chúa đơn giản - đơn giản và sống sượng, như củ cải.
Cái mùa đông chờ đợi mãi rồi cũng đến đúng đêm giao thừa - một đêm lạnh cóng, tiếp sau là cơn tuyết rơi chưa từng thấy sáng hôm sau. Nhìn ra cửa sổ thấy tuyết vù vù lượn xuống, hết xô này đến xô khác, cứ như Chúa đang trút xốp giặt trong màn chung kết một cuộc thi hoa khôi nhí. Tôi bật kênh thời tiết để ngắm bức tranh toàn cảnh - đường bị tắc, xe bị vùi, cột điện đổ, kinh doanh đình trệ, phu làm đường mặc áo bảo hộ thùng thình, lạch bạch như một lũ trẻ con ngoại cỡ độn áo ấm ra đường chơi. Suốt trong lúc đưa tin về cái được uyển ngữ gọi là “tình trạng hiện tại”, các chàng nàng thời tiết đều giữ cái vẻ lạc quan tự đắc, thói quen của họ trong bất kỳ thảm họa nào có thể tưởng tượng nổi. Họ có cái vẻ lông bông vô tư lự như ca nhân cung đình hay thầy bói hội chợ, như người chào hàng bảo hiểm hay chuyên gia chứng khoán - thả cửa dự đoán choang choang, hiểu thừa những điều họ nói chả mấy có khả năng thành hiện thực.
Myra gọi điện xem tôi có sao không. Cô nói Walter sẽ qua ngay khi tuyết ngừng rơi, để dọn lối cho tôi ra khỏi tuyết.
“Buồn cười ghê, Myra,” tôi phản bác. “Tôi hoàn toàn có thể tự dọn tuyết được mà.” (Nói điêu đấy - tôi chẳng hề có ý định nhấc tay. Tôi đã tích trữ kha khá bơ lạc, thừa sức đợi đến ngày tuyết tan. Nhưng tôi đang muốn có bạn bầu, và nguy cơ tôi hành động thường đẩy nhanh sự có mặt của Walter.)
“Bà đừng có cầm đến xẻng đấy!” Myra hét. “Năm nào cũng có hàng trăm người già - người ở tuổi bà chết vì nhồi máu cơ tim khi xúc tuyết rồi! Mà nếu mất điện bà nhớ chọn chỗ cắm nến cẩn thận đấy!”
“Tôi đã lẫn đâu,” tôi vặc lại. “Nếu tôi có đốt nhà thì đấy sẽ là do cố ý.”
Walter đến, Walter xúc tuyết. Cậu ta mang theo túi giấy đầy bánh vòng; chúng tôi ngồi ăn ở bàn bếp, tôi ăn dè chừng, Walter nuốt chửng từng cái, trầm ngâm. Với người như cậu ta nhai là một cách ngẫm nghĩ.
Trở lại trong tôi lúc đó là tấm biển vẫn treo cửa sổ quầy bánh vòng Bông Tơ, ở công viên giải trí Sunnyside, vào - bao giờ nhỉ? - mùa hè năm 1935:
Bạn hỡi, trên đường đời,
Nhắm đích nào đi nữa,
Hãy nhìn cùi bánh dày,
Đừng nghĩ về cái lỗ.
Nghịch lý thay, cái lỗ bánh vòng. Ngày xưa chỉ là khoảng trống, nhưng nay người ta đã tìm được cách đem cả nó ra tiếp thị. Một đại lượng âm; chẳng có gì, lại biến thành ăn được. Tôi tự hỏi liệu có thể dùng nó - như một ẩn dụ, tất nhiên - mà biểu thị sự tồn tại của Chúa được chăng. Gọi tên một khối rỗng có đưa nó vào hiện hữu?
Ngày hôm sau tôi liều ra khỏi nhà, giữa những đụn tuyết lạnh lóng lánh. Rồ dại thật, nhưng tôi muốn hòa mình - tuyết quyến rũ biết mấy, chừng nào chưa rỗ mặt và bám muội. Bãi cỏ trước nhà tôi là một vạt tuyết lở mê hồn, có đường hầm đục xuyên qua, như dãy Alps. Tôi ra được đến hè, tới đó thì ổn, nhưng đi về phía Bắc thêm vài nhà nữa người ta không dọn dẹp kỹ lưỡng đến như Walter, tôi bị kẹt vào đụn tuyết đóng, loạng choạng, trượt chân, ngã xuống. Không bị gãy hay trẹo gì - tôi nghĩ là không - nhưng tôi không dậy nổi. Tôi cứ nằm trong tuyết, chân tay khua khoắng, như con rùa lật ngửa. Trẻ con cũng hay làm thế, nhưng là cố tình - đập tay như chim, làm thiên thần tuyết. Chúng coi đó là trò vui.
Khi tôi bắt đầu lo bị hạ thân nhiệt thì có hai người lạ đi qua vực dậy và khênh tôi về tận cửa. Tôi chập chễnh vào đến phòng khách rồi ngồi sụp xuống ghế bành, ủng ngoài áo khoác vẫn nguyên. Đánh hơi thấy tai họa xuyên không gian, như thường tình vẫn thế, Myra đảo tới, mang theo nửa tá bánh ngọt sưng phồng còn thừa từ cỗ nướng bánh gia đình nào đó. Cô đổ bình nước nóng cho tôi chườm và pha ít trà, rồi bác sĩ được mời tới, và cả hai lính quýnh xung quanh, trút xuống đầu tôi một tràng căn dặn hữu ích đệm thêm những cái chặc lưỡi nhiệt tình và hăm dọa, cảm thấy rất đỗi hài lòng về bản thân.
Thế là giờ tôi bị phạt ngồi nhà. Lại thêm tức giận mình kinh khủng. Hoặc đúng hơn không phải giận mình - giận cái đòn xấu xa mà cơ thể giáng cho mình. Đã xộc vào cuộc sống của chúng ta rồi, như một kẻ tột cùng vị kỷ, đã làm toáng lên về mỗi nhu cầu của nó, đã ấn vào tay ta những ham muốn dơ bẩn hiểm nghèo của nó, cơ thể dùng đến mánh cuối cùng là đơn giản lặn đi. Đúng khi ta cần nó, đúng khi ta có việc nhờ đến một cánh tay hay một cẳng chân, bỗng nhiên cơ thể lại đi bận bịu vào việc khác. Nó loạng choạng, nó gãy gập; nó tan đi như thân mình người tuyết, còn lại chẳng là mấy. Hai cục than, cái mũ cũ, cái miệng cười bằng sỏi. Xương bằng củi khô, sờ đâu gãy đó.
Đúng là tuyên chiến, những trò này. Đầu gối lẩy bẩy, khớp xương viêm, tĩnh mạch giãn, tật bệnh, sỉ mạ - chúng đâu thuộc về ta, ta đâu có muốn hay mời gọi chúng. Trong đầu ta hình dung ta hoàn thiện - ta trong độ tuổi đẹp nhất, từ góc nhìn đẹp nhất: chẳng bao giờ bị bắt chộp trong những tư thế lóng ngóng, một chân ngoài xe, chân kia vẫn trong, hay đang xỉa răng, hay đang gù người, hay đang gãi mũi gãi mông. Nếu mình trần, thì đang duyên dáng nằm nghiêng sau khói sương mờ ảo, và các ngôi sao màn bạc có ích là ở đây: họ sắm những tư thế đó làm mẫu. Họ là phiên bản tuổi trẻ của ta đang ngày một lùi xa, tỏa sáng, biến thành huyền hoặc.
Hồi nhỏ Laura vẫn nói: Lên Thiên đàng, em sẽ bao nhiêu tuổi?
Laura đang đứng trên thềm trước Avilion, giữa hai bình tro đá bỏ chẳng trồng hoa, đợi chúng tôi. Dù người cao, trông nó vẫn rất nhỏ, rất mong manh và cô độc. Lại thêm rất nhà quê, rất bần cùng. Nó mặc áo trong nhà màu lam nhạt in những con bướm hoa cà đã phai - áo của tôi, ba mùa hè trước - chân không giày không tất. (Đây là một màn hành xác mới chăng, hay chỉ là lập dị, hay đơn giản là nó quên?) Tóc nó tết thành một bím, vắt qua vai, như cô tiên nữ đá trong ao súng.
Có Chúa biết nó đã đứng đó từ lúc nào. Chúng tôi không báo được chính xác giờ giấc đến, vì chúng tôi về bằng xe, tranh thủ mùa này: đường sá chưa bị ngập nước hay bùn lên đến trục bánh, vài con đường lúc đó thậm chí đã lát gạch.
Tôi nói chúng tôi vì Richard cũng về cùng. Ông ta nói ông ta không đời nào để tôi đi một mình đối diện với việc như thế, thời điểm này lại càng không. Ông ta săn đón ngoài mức bình thường.
Ông ta tự lái xe về, chiếc hai chỗ nhỏ màu lam - một trong những món đồ chơi mới. Trong cốp xe là hai cái va li, loại nhỏ, chỉ sắp đồ nghỉ một đêm - của ông ta bằng da nâu, của tôi màu vàng xi rô chanh. Tôi mặc bộ vét lanh màu vỏ trứng - nhắc tới thì phù phiếm, tất nhiên, nhưng đấy là hàng Paris và tôi ưa hết sức - và biết đằng lưng sẽ nhăn hết một khi đến nơi. Giày vải lanh, đính nơ vải cứng và hở mũi. Cái mũ vỏ trứng đồng màu đặt trên đầu gối như một hộp quà thanh tú.
Khi lái xe Richard thường cáu kỉnh. Ông ta không thích bị làm phiền - ông ta bảo không muốn mất tập trung - nên chúng tôi nói chung yên lặng suốt quãng đường. Chuyến đi ngày đó mất hơn bốn tiếng, ngày nay thì chỉ còn hai. Trời rất trong, lại sáng và phẳng như kim loại; nắng trút xuống như dung nham. Khí nóng lửng lơ bay lên từ nhựa đường; các thị trấn nhỏ đều đóng cửa tránh nắng, rèm kéo kín. Tôi vẫn nhớ những bãi cỏ nắng sém và cột hàng hiên quét vôi trắng, cùng những trạm xăng nằm lẻ loi, cột bơm xăng như những con rô bốt hình trụ một tay, nóc thủy tinh như mũ quả dưa thiếu vành, và những nghĩa trang nhìn như không bao giờ còn chôn thêm ai nữa. Thi thoảng sẽ gặp một cái hồ, phả lại mùi cá tuế chết trương và tảo âm ấm.
Xe đánh vào sân, Laura không vẫy. Nó cứ đứng chờ trong lúc Richard đỗ lại rồi loay hoay chui ra, rồi đi vòng sang mở cửa xe bên tôi. Tôi đang đưa cả hai chân ra ngoài, đùi khép lại như được dạy, và giơ tay nắm lấy bàn tay chìa ra của Richard, thì Laura thình lình tỉnh lại. Nó chạy xuống thềm nắm lấy cánh tay kia lôi tôi ra khỏi xe, không ngó ngàng mảy may đến Richard, và vòng tay ôm lấy tôi, bám chặt như người chết đuối. Không hề khóc, chỉ có cái ôm muốn gãy đôi người.
Cái mũ vỏ trứng rơi xuống mặt sỏi và Laura giẫm chân lên. Có tiếng vỡ lạo xạo, tiếng Richard hít mạnh. Tôi không nói gì. Giây phút đó tôi không còn nghĩ đến cái mũ.
Tay quàng hông nhau, Laura và tôi lên thềm vào trong nhà. Reenie hiện ra giữa cửa bếp ở đầu kia hành lang, nhưng chị ý tứ để chúng tôi một mình với nhau lúc đó. Tôi đoán chị đã quay sang chăm sóc Richard - rót rượu hay làm gì đó đánh lạc hướng ông ta. Ồ, tất nhiên ông ta sẽ muốn xem xét căn nhà và lượn một vòng quanh khuôn viên chứ, vì nay ông ta về cơ bản đã thừa hưởng nơi này.
Chúng tôi lên thẳng phòng Laura ngồi lên giường nó. Chúng tôi nắm chặt hai tay nhau - bàn tay trái trong bàn tay phải. Laura không khóc như khi gọi điện. Ngược lại nó tỉnh như không.
“Lúc ấy cha ở trên tháp,” Laura nói. “Cha khóa cửa ở trong.”
“Như mọi lần,” tôi nói.
“Nhưng lần này không thấy ra. Reenie để khay thức ăn ngoài cửa như mọi khi, nhưng cha không ăn gì, cũng không uống gì - hoặc là nhìn thì không thấy. Nên mọi người phải phá cửa vào.”
“Em và Reenie à?”
“Bạn trai của Reenie đến - Ron Hincks - cái anh chị ấy sắp lấy đó. Anh ấy phá cửa vào. Thấy cha nằm trên sàn. Cha nằm đó ít nhất phải hai ngày rồi, bác sĩ bảo thế. Trông cha thảm lắm.”
Tôi chưa hề nhận thấy Ron Hincks là bạn trai Reenie - thậm chí là chồng chưa cưới. Chuyện này diễn ra từ bao giờ, và làm sao tôi lại không nhìn ra?
“Cha chết rồi, phải em định nói thế không?”
“Đầu tiên em không nghĩ thế, vì mắt cha vẫn mở. Nhưng rõ ràng là cha chết rồi. Trông cha… Em không thể tả được là trông cha thế nào. Cứ như là cha đang lắng nghe cái gì đó, cái gì đó vừa làm cha giật mình. Trông cha có vẻ cảnh giác.”
“Cha bị bắn không?” Tôi không biết sao mình lại hỏi thế.
“Không. Chỉ là chết thôi. Báo thì viết là do những nguyên nhân tự nhiên - thình lình, do những nguyên nhân tự nhiên, chính xác là thế - chị Reenie bảo bà Hillcoate là nguyên nhân tự nhiên cũng đúng thôi, vì rượu chè đã thành bản chất tự nhiên của cha rồi, mà nhìn đống chai rỗng thì số rượu cha uống quật ngã cả ngựa ấy chứ.”
“Cha uống đến chết,” tôi nói. Đấy không phải là câu hỏi. “Chuyện xảy ra bao giờ?”
“Ngay sau khi tuyên bố đóng cửa vĩnh viễn các nhà máy. Chính chuyện đó đã giết chết cha. Em biết mà!”
“Cái gì?” tôi hỏi. “Sao lại đóng cửa vĩnh viễn? Nhà máy nào?”
“Tất cả nhà máy,” Laura nói. “Tất cả của mình. Mọi thứ của nhà mình trong thị trấn. Em tưởng chị phải biết rồi chứ.”
“Chị không biết,” tôi nói.
“Tất cả đã bị sáp nhập với bên Richard. Mọi thứ chuyển hết về Toronto rồi. Bây giờ chỉ còn là Công ty hoàng gia hợp nhất Griffen-Chase thôi.” Không còn Con trai nữa, thế đấy. Richard đã xóa sạch tất cả.
“Có nghĩa là không còn việc làm,” tôi nói. “Cho thị trấn. Hết cả rồi. Quét sạch rồi.”
“Họ bảo đây là vấn đề chi phí. Sau khi nhà máy cúc bị đốt - họ nói xây lại thì tốn quá nhiều tiền.”
“Họ là ai?”
“Em không biết,” Laura nói. “Không phải Richard à?”
“Thỏa thuận đâu phải thế,” tôi nói. Tội nghiệp cha - tin tưởng vào những bắt tay và lời hứa danh dự và những giả định bất thành văn. Tôi đang dần ngộ ra mọi chuyện bây giờ không đi theo cách ấy nữa. Cũng có thể chưa bao giờ.
“Thỏa thuận gì cơ?” Laura hỏi.
“Bỏ qua đi.”
Vậy là tôi lấy Richard chẳng vì cái gì - tôi không cứu được các nhà máy, và hiển nhiên không cứu được cha. Nhưng vẫn còn Laura; nó chưa bị quăng ra đường. Tôi phải nghĩ tới điều ấy. “Cha có để lại gì - thư từ hay lời nhắn không?”
“Không.”
“Em có tìm không?”
“Reenie có,” Laura nói nhỏ; có nghĩa là nó không đủ sức làm chuyện ấy.
Dĩ nhiên rồi, tôi nghĩ. Reenie sẽ tìm. Và nếu quả thực có gặp thứ gì như thế, chị cũng đã đốt đi.
