Hãy để tôi tạo ra những mê tín dị đoan cho một dân tộc, và tôi chẳng cần bận tâm ai là kẻ làm ra luật pháp hay những bài ca của họ đâu. — Lịch Mới của Pudd’nhead Wilson.

Phải, Benares thực chất chỉ là một nhà thờ khổng lồ, một cái tổ ong tôn giáo mà mỗi ô là một ngôi đền, một điện thờ hoặc một thánh đường. Ở đây, bạn có thể tìm thấy mọi thứ, từ của cải trần gian cho đến phúc lành thiên đàng – gói gọn tất cả trong một mái nhà, giống như một cửa hàng bách hóa tổng hợp, nhưng với kho hàng là... thần học.

Tôi sẽ lập một lịch trình nhỏ cho người hành hương; rồi bạn sẽ thấy hệ thống này tiện lợi, gọn gàng và toàn diện đến thế nào. Nếu bạn đến Benares với mong muốn chân thành là cải thiện tâm hồn, bạn sẽ thấy nó vô cùng hữu ích. Tôi có được vài sự kiện này từ các cuộc trò chuyện với Mục sư Parker và những điều khác từ cuốn "Hướng dẫn về Benares" của ông ấy; vì thế chúng rất đáng tin cậy.

1. Tẩy trần. Lúc bình minh, bạn phải xuống sông Hằng, tắm rửa, cầu nguyện và uống chút nước sông. Việc này là để tẩy trần nói chung.

2. Chống đói. Tiếp theo, bạn phải tự "gia cố" bản thân chống lại cái nỗi khổ trần gian buồn thảm kể trên. Bạn sẽ làm điều này bằng cách vào Đền Bò thờ phụng trong chốc lát. Ngay cửa đền, bạn sẽ thấy tượng thần Ganesh, con trai thần Shiva; tượng có đầu voi mình người, mặt và tay làm bằng bạc. Bạn sẽ cúng bái thần một chút rồi bước vào một hiên có mái che, nơi bạn sẽ thấy các tín đồ đang tụng kinh nhờ sự giúp đỡ của các vị sư phụ. Ở đây có những nhóm tượng thần trông thật thô kệch và ảm đạm. Bạn có thể quyên góp chút đỉnh cho họ; rồi bước vào bên trong đền – một nơi ảm đạm và hôi hám, vì nó đầy những con bò thiêng và những kẻ ăn xin. Bạn sẽ cho bọn ăn xin chút tiền, rồi “thành kính hôn đuôi” mấy con bò đi ngang qua, bởi những con bò này cực kỳ thiêng liêng, và hành động thờ phụng này sẽ đảm bảo bạn không bị đói trong ngày.

3. “Người Bạn Của Người Nghèo”. Tiếp theo, bạn sẽ thờ vị thần này. Ngài nằm dưới đáy một bể nước đá trong đền Dalbhyeswar, dưới bóng một cây bồ đề cổ thụ trên vách đá nhìn xuống sông Hằng, vậy nên bạn phải quay lại bờ sông. “Người Bạn Của Người Nghèo” là vị thần của sự thịnh vượng vật chất nói chung và là thần mưa nói riêng. Bạn sẽ cầu sự thịnh vượng, hoặc cả hai, bằng cách thờ phụng Ngài. Ngài chính là thần Shiva, chỉ là mang một cái tên khác, và Ngài ngự dưới đáy bể đó trong hình dạng một cái lingam bằng đá. Bạn đổ nước sông Hằng lên Ngài, và để đáp lại sự tôn kính này, bạn sẽ nhận được những phúc lành như đã hứa. Nếu trời mãi không mưa, bạn cứ việc đổ nước vào cho đến khi bể đầy; thế nào mưa cũng sẽ tới.

4. Sốt. Tại Kedar Ghat, bạn sẽ thấy những bậc thang đá dài dẫn xuống sông. Nửa đường xuống có một cái bể chứa đầy nước thải. Cứ uống bao nhiêu tùy thích. Nó trị sốt đấy.

5. Đậu mùa. Từ đó đi thẳng đến Ghat trung tâm. Ở đầu phía thượng nguồn, bạn sẽ thấy một tòa nhà nhỏ quét vôi trắng, là ngôi đền thờ thần Sitala, nữ thần bệnh đậu mùa. Người đại diện của bà nằm ngay đó—một hình nhân thô kệch sau bức bình phong đồng. Bạn sẽ thờ phụng nó vì những lý do sẽ được giải thích ngay sau đây.

6. Giếng Định Mệnh. Với một số lý do, tiếp theo bạn sẽ tới đây để tỏ lòng tôn kính. Bạn sẽ thấy nó trong Đền Dandpan, ngay trong thành phố. Ánh mặt trời rọi xuống giếng qua một lỗ vuông trên mái xây. Bạn sẽ tiếp cận nó với lòng kính sợ, vì giờ đây tính mạng của bạn đang bị đặt cược. Bạn cúi xuống nhìn. Nếu vận may mỉm cười, bạn sẽ thấy gương mặt mình hiện lên trong làn nước sâu dưới đáy giếng. Nếu mọi sự đã được định đoạt khác đi, một đám mây bất chợt che khuất mặt trời và bạn chẳng thấy gì cả. Điều đó có nghĩa là bạn không còn quá sáu tháng để sống đâu. Nếu bạn đang ở ngưỡng cửa cái chết, thì tình thế của bạn lúc này thật nghiêm trọng. Không còn thời gian để lãng phí nữa. Hãy buông bỏ thế giới này đi, lo liệu cho thế giới bên kia. Cơ hội cho việc này lại nằm ngay dưới khuỷu tay bạn rất tiện lợi. Bạn quay sang thờ tượng Maha Kal, vị Thần Định Mệnh Vĩ Đại, và hạnh phúc ở kiếp sau sẽ được đảm bảo. Nếu trong người còn chút hơi thở, giờ bạn nên cố gắng để giành lấy một kỳ hạn sống thêm ở kiếp này. Bạn vẫn còn cơ hội. Mọi thứ đều có cơ hội trong cái Cửa hàng Bách hóa Tâm linh và Thế tục được dự trữ tuyệt vời và hệ thống hóa lạ thường này. Bạn phải để người ta khiêng bạn đến...

7. Giếng Trường Sinh. Giếng này nằm trong khuôn viên ngôi đền Briddhkal cổ kính đang xuống cấp, một trong những ngôi đền lâu đời nhất ở Benares. Bạn bước vào qua bức tượng thần khỉ Hanuman bằng đá, và ở đó, giữa những sân đình đổ nát, bạn sẽ tìm thấy một vũng nước thải tù đọng. Nó có mùi như phô mai limburger hảo hạng và dơ bẩn vì nước rửa của những người phong hủi đang thối rữa, nhưng không sao cả, cứ tắm đi; hãy tắm trong sự biết ơn và sùng kính, vì đây chính là Suối Nguồn Tươi Trẻ; đây là Dòng Nước Trường Sinh. Tóc bạc của bạn sẽ biến mất, cùng với đó là những nếp nhăn và bệnh thấp khớp, những gánh nặng lo âu và sự mệt mỏi của tuổi già. Bạn sẽ bước ra trẻ trung, tươi mới, dẻo dai và tràn đầy khao khát cho cuộc đua cuộc đời mới. Giờ đây, những ham muốn đa dạng vốn ám ảnh những giấc mơ thân thương của thuở ban đầu sẽ ùa về với bạn. Bạn sẽ đi đến nơi bạn tìm thấy...

8. Thỏa mãn Ước nguyện. Nghĩa là, đến Đền Kameshwar, đền thờ thần Shiva với tư cách là Chúa tể của những Ham muốn. Hãy sắp xếp ước nguyện của bạn ở đó. Và nếu bạn thích ngắm tượng thần giữa một rừng đền đài chật ních, thì ở đó có đủ loại cho bạn chất đầy cả một bảo tàng. Giờ bạn sẽ bắt đầu phạm tội với một sự phấn chấn tươi mới; vì thế, sẽ rất tốt nếu thường xuyên lui tới một nơi mà bạn có thể...

9. Tẩy trần Tạm thời khỏi Tội lỗi. Tức là, đến Giếng Hoa tai. Bạn phải tiếp cận nơi này với sự tôn kính sâu sắc nhất, vì nó linh thiêng vô cùng. Thực vậy, đây là nơi linh thiêng nhất ở Benares, là Cực Thánh của các Thánh địa, theo đánh giá của người dân. Đó là một cái bể có rào chắn, với những cầu thang đá dẫn xuống nước. Nước không sạch đâu. Tất nhiên là không thể sạch được, vì người ta cứ tắm ở đó mãi. Chừng nào bạn còn muốn đứng nhìn, bạn sẽ thấy những hàng người tội lỗi đi xuống và đi lên—đi xuống thì vấy bẩn tội lỗi, đi lên thì đã được gột rửa sạch sẽ. “Kẻ nói dối, kẻ trộm cắp, kẻ sát nhân và kẻ ngoại tình đều có thể đến đây để tắm rửa và trở nên trong sạch,” Mục sư Parker viết trong sách của ông. Được thôi. Tôi quen ông Parker, và tôi tin điều đó; nhưng nếu là ai khác nói câu này, tôi sẽ coi kẻ đó là người nên xuống bể tắm lại một lần nữa. Thần Vishnu đã đào cái bể này. Ngài chẳng có gì để đào ngoài cái “đĩa bay” của mình. Tôi không biết cái đĩa bay là gì, nhưng tôi biết nó là một công cụ tệ hại để đào bể, vì đến lúc cái bể này xong xuôi, nó chứa đầy mồ hôi—mồ hôi của thần Vishnu. Ngài đã tạo ra địa điểm mà Benares tọa lạc, rồi sau đó xây dựng cả quả cầu địa cầu xung quanh nó, và chẳng coi đó là gì to tát, vậy mà lại toát mồ hôi hột vì cái việc nhỏ nhặt như cái bể này. Một trong hai nhận định trên có vẻ đáng ngờ. Tôi không biết là cái nào, nhưng tôi nghĩ thật khó mà tin được rằng một vị thần có thể xây cả một thế giới bao quanh Benares lại không đủ thông minh để xây luôn cả cái bể thay vì phải đào nó. Tuổi trẻ, trường sinh, tẩy trần tạm thời khỏi tội lỗi, cứu rỗi thông qua việc xoa dịu Thần Định Mệnh Vĩ Đại—tất cả đều tốt. Nhưng bạn phải làm thêm vài thứ nữa. Bạn phải...

10. Đảm bảo sự Cứu rỗi. Có vài cách. Chết đuối dưới sông Hằng là một, nhưng không dễ chịu lắm. Chết trong phạm vi Benares là một cách khác; nhưng lại rủi ro, vì có thể bạn đang ở ngoài thị trấn lúc tới số. Cách tốt nhất trong tất cả là Hành hương Vòng quanh Thành phố. Bạn phải đi bộ; và phải đi chân trần. Chặng đường dài bốn mươi tư dặm, vì con đường uốn lượn ra vùng quê một đoạn, và bạn sẽ phải hành quân năm hoặc sáu ngày. Nhưng bạn sẽ có rất nhiều bầu bạn. Bạn sẽ di chuyển cùng những đám đông tín đồ hành hương hạnh phúc với những bộ trang phục rực rỡ khiến cảnh tượng trở nên đẹp đẽ, những bài ca vui tươi và những khúc ca khải hoàn thánh thiện sẽ xua tan sự mệt mỏi và làm phấn chấn tinh thần bạn; và dọc đường sẽ có những ngôi đền nơi bạn có thể ngủ lại và được tiếp tế thực phẩm. Cuộc hành hương hoàn tất, bạn đã mua được sự cứu rỗi và đã trả đủ tiền cho nó. Nhưng bạn có thể không nhận được nó trừ khi bạn...

11. Ghi lại sự Cứu chuộc của bạn. Bạn có thể làm việc này tại Đền Sakhi Binayak, và tốt nhất là nên làm, vì nếu không bạn có thể không chứng minh được mình đã thực hiện cuộc hành hương phòng khi vấn đề này nảy sinh tranh cãi. Ngôi đền đó nằm trong một con hẻm phía sau Đền Bò. Trên cửa là hình tượng màu đỏ của thần Ganesh đầu voi, con trai và người thừa kế của thần Shiva, kiểu như là Hoàng tử xứ Wales của Chế độ Quân chủ Thần học vậy. Bên trong là một vị thần có nhiệm vụ ghi lại cuộc hành hương của bạn và chịu trách nhiệm về bạn. Bạn sẽ không thấy ngài, nhưng bạn sẽ thấy một tu sĩ Bà-la-môn, người sẽ giải quyết vấn đề và nhận tiền. Nếu ông ta quên thu tiền, bạn có thể nhắc ông ấy. Ông ấy biết sự cứu rỗi của bạn giờ đã được đảm bảo, nhưng tất nhiên bạn cũng muốn chính mình biết điều đó. Bạn chẳng cần làm gì ngoài việc đi đến và cầu nguyện, rồi trả tiền tại...

12. Giếng Tri thức về Sự Cứu rỗi. Nó nằm gần Đền Vàng. Ở đó bạn sẽ thấy, được tạc từ một khối đá cẩm thạch đen duy nhất, một con bò đực lớn hơn bất kỳ con bò sống nào bạn từng thấy, mà lại không giống thật cho lắm. Và ở đó bạn cũng sẽ thấy một thứ rất hiếm thấy—hình tượng thần Shiva. Bạn đã thấy lingam của ngài năm mươi ngàn lần rồi, nhưng đây chính là thần Shiva, và được cho là rất giống thật. Ngài có ba mắt. Ngài là vị thần duy nhất trong hội có ba mắt. “Giếng được bao phủ bởi một tán đá đẹp đẽ được chống đỡ bởi bốn mươi cây cột,” và xung quanh nó, bạn sẽ thấy điều mình đã thấy ở hầu hết mọi điện thờ bạn từng ghé thăm tại Benares: một đám đông tín đồ hành hương sùng đạo và háo hức. Nước thánh đang được múc chia cho họ; cùng với nó mang đến cho họ tri thức, rõ ràng, rùng mình, tuyệt đối, rằng họ đã được cứu rỗi; và bạn có thể thấy trên gương mặt họ rằng có một hạnh phúc trên thế gian này là tối thượng, không niềm vui nào sánh bằng. Bạn nhận nước, bạn đặt lễ, và giờ bạn còn muốn gì nữa? Vàng, kim cương, quyền lực, danh tiếng? Tất cả những thứ đó trong một khoảnh khắc đã héo tàn thành đất, bụi, tro tàn. Thế giới này chẳng còn gì để cho bạn nữa. Đối với bạn, nó đã phá sản rồi.

Tôi không dám khẳng định rằng những người hành hương thực hiện các nghi lễ theo thứ tự và trình tự tôi đã lập trong Lịch trình này, nhưng tôi nghĩ logic cho thấy họ nên làm như vậy. Thay vì thờ phụng hỗn loạn, ta sẽ có một điểm xuất phát rõ ràng, và một cuộc hành trình đưa người hành hương tiến lên phía trước một cách đều đặn, bằng một tiến trình hợp lý và logic đến một mục tiêu nhất định. Như vậy, việc tắm sông Hằng vào sáng sớm làm họ thấy ngon miệng; họ hôn đuôi bò, và thế là cơn đói biến mất. Giờ là giờ làm việc, khao khát về sự thịnh vượng vật chất trỗi dậy trong tâm trí họ, họ đi và đổ nước lên biểu tượng của thần Shiva; việc này đảm bảo sự thịnh vượng, nhưng cũng gây ra mưa, dẫn đến bị sốt. Rồi họ uống nước thải ở Kedar Ghat để chữa sốt; nó chữa được sốt nhưng lại gây bệnh đậu mùa. Họ muốn biết kết cục sẽ ra sao; họ đến Đền Dandpan và nhìn xuống giếng. Mặt trời bị mây che cho thấy cái chết đang cận kề. Về mặt logic, cách tốt nhất hiện tại, vì họ không thể biết mình sẽ chết lúc nào, là đảm bảo một kiếp sau hạnh phúc; họ làm điều này thông qua sự trợ giúp của Thần Định Mệnh Vĩ Đại. Giờ thì họ đã an toàn để lên thiên đàng; nước đi tiếp theo của họ tự nhiên sẽ là cố gắng tránh cái chết càng lâu càng tốt. Vì vậy họ đến Đền Briddhkal và bảo đảm Tuổi trẻ và trường sinh bằng cách tắm trong một vũng mủ phong hủi có thể giết chết cả vi trùng. Về mặt logic, Tuổi trẻ đã tái trang bị cho họ để phạm tội và thúc đẩy họ thực hiện điều đó; họ sẽ tự nhiên đi đến điện thờ dành riêng cho sự Thỏa mãn Ham muốn, và sắp xếp đâu vào đấy. Về mặt logic, giờ đây họ sẽ đến Giếng Hoa tai theo thời gian để trút bỏ tội lỗi và làm mới mình cho những thú vui bị cấm đoán tiếp theo. Nhưng trước hết, sau cùng và mọi lúc, họ là con người, và vì thế trong những khoảng thời gian suy ngẫm, họ sẽ luôn đầu cơ vào “tương lai”. Họ sẽ thực hiện Cuộc Hành hương Vĩ đại quanh thành phố và nhờ đó làm cho sự cứu rỗi của mình trở nên hoàn toàn chắc chắn; họ cũng sẽ ghi lại điều đó, để nó vẫn còn đó một cách chắc chắn tuyệt đối và không bị lãng quên hay phủ nhận trong sự hỗn loạn của Ngày Phán xét Cuối cùng. Ngoài ra, về mặt logic, họ cũng sẽ muốn có được tri thức cá nhân thỏa mãn và an tâm rằng sự cứu rỗi đó đã được đảm bảo; vì thế họ đi đến Giếng Tri thức về Sự Cứu rỗi, thêm vào chi tiết hoàn tất đó, rồi đi lo chuyện của mình một cách thanh thản và mãn nguyện; thanh thản và mãn nguyện, vì giờ đây họ được ban cho một lợi thế mà không tôn giáo nào trên thế giới này có thể mang lại cho họ ngoại trừ tôn giáo của chính họ; vì từ nay về sau, họ có thể phạm bao nhiêu triệu tội lỗi tùy thích và chẳng có gì xảy ra cả.

Như vậy, hệ thống này, khi được sắp xếp một cách hợp lý và logic, thật gọn gàng, súc tích, được xác định rõ ràng và bao quát toàn bộ mọi khía cạnh. Tôi muốn giới thiệu nó cho những ai thấy các hệ thống khác quá khó khăn, khắt khe và phiền toái cho việc sử dụng trong cuộc đời ngắn ngủi đầy lo âu này của chúng ta.

Tuy nhiên, đừng để tôi lừa bất kỳ ai. Lịch trình của tôi thiếu một chi tiết. Tôi phải thêm nó vào. Sự thật là, sau khi người hành hương đã trung thành tuân theo các yêu cầu của Lịch trình cho đến cuối cùng và đã đảm bảo sự cứu rỗi của mình cùng với tri thức cá nhân về sự thật đó, vẫn có một tai nạn có thể xảy ra với họ, có thể làm vô hiệu hóa toàn bộ mọi thứ. Nếu họ bao giờ băng qua phía bên kia sông Hằng và bị kẹt lại đó rồi chết, họ sẽ ngay lập tức sống lại dưới hình dạng một con lừa. Hãy nghĩ xem, sau tất cả những rắc rối và tốn kém đó. Bạn thấy đấy, sự cứu rỗi ở đó thật thất thường và không chắc chắn làm sao. Người Ấn giáo có một ác cảm ngây thơ và vô lý với việc bị biến thành lừa. Thật khó để nói tại sao. Người ta có thể kỳ vọng đúng là một con lừa sẽ có ác cảm với việc bị biến thành người Ấn giáo. Người ta có thể hiểu rằng nó sẽ mất đi phẩm giá; cũng như lòng tự trọng, và chín phần mười trí thông minh của mình. Nhưng người Ấn giáo biến thành lừa thì chẳng mất gì cả, trừ khi bạn tính cả tôn giáo của họ. Và họ sẽ đạt được nhiều thứ—thoát khỏi kiếp nô lệ cho hai triệu vị thần và hai mươi triệu tu sĩ, đạo sĩ, những kẻ hành khất thánh thiện, và những loại vi khuẩn linh thiêng khác; họ sẽ thoát khỏi địa ngục Ấn giáo; họ cũng sẽ thoát khỏi thiên đàng Ấn giáo. Đây là những lợi thế mà người Ấn giáo nên cân nhắc; nếu vậy họ sẽ đi qua bờ bên kia và chết ở đó.

Benares là một ngọn núi lửa tôn giáo Vesuvius. Trong lòng nó, các lực lượng thần học đã trào dâng, trằn trọc, ầm ầm, sấm sét và rung chuyển, sôi sục, cuộn trào, rực cháy và bốc khói qua bao thời đại. Nhưng một nhóm nhỏ các nhà truyền giáo đã đóng chốt dưới chân nó, và họ đang có hy vọng. Có Hội Truyền giáo Baptist, Hội Truyền giáo Nhà thờ, Hội Truyền giáo Luân Đôn, Hội Truyền giáo Wesleyan, và Phái bộ Y tế và Kinh Thánh Zenana. Họ có các trường học, và công việc chính dường như tập trung vào trẻ em. Và không nghi ngờ gì nữa, phần công việc đó gặt hái kết quả tốt nhất, vì người trưởng thành ở bất cứ đâu cũng luôn có xu hướng bám lấy tôn giáo mà họ đã được nuôi dạy từ nhỏ.