Năm 1950, sau một năm bóp mồm bóp miệng dành dụm được một số tiền kha khá, Rémy một chàng trai con nhà tử tế quyết định sang Roma nghỉ hè, chắc mẩm sẽ được hưởng nhiều thú vui mới lạ. Nhưng chỉ sau vài ngày đã cảm thấy buồn chán. Không có người đẹp xuất hiện bất ngờ, không một sự kiện nào đáng ghi nhớ, mọi thứ ở đây đều quá hoàn hảo, ngay cả thời tiết cũng đều đều đơn điệu ngày nào cũng nắng như ngày nào. Thậm chí Rémy cũng chẳng gặp chút rắc rối nhỏ nào do ngôn ngữ bất đồng vì anh nói thạo tiếng Ý. Vả lại ở Roma này, mọi người kể cả ăn mày hình như đều nói thạo tiếng Pháp.

Rémy một mình tha thẩn đi tham quan một phế tích vùng ngoại ô thành phố. Bất thình lình từ sau cây cột đá cổ kính hiện ra một sĩ quan bảnh trai tươi cười tới gặp anh và cất tiếng chào hỏi rất niềm nở. Viên sĩ quan nói tiếng Anh với giọng lơ lớ rất nhiều nắng chói, trước tiên tự giới thiệu mình là phi công một hãng máy bay Brazil, sau đó than phiền không biết tiếng Ý, cuối cùng cho biết đang cần người làm thông dịch giúp anh ta giải quyết một việc cần kíp ngay trong ngày, trước khi phải bay về Rio de Janeiro.

Chẳng mấy chốc Rémy và viên phi công Brazil đã ngồi cùng bàn trước những ly ruợu vang. Phi công nói rõ việc anh ta đang cần giải quyết gấp. Anh vừa từ Thụy Sĩ về, mang theo một lô đồng hồ tuyệt đẹp mua bên đó với giá rất hời. Người bán đã cam đoan, đã thề độc và đảm bảo khi mang về tới Roma thời hậu chiến anh sẽ bán lại lô đồng hồ đó với khoản lãi đáng nể. Khốn nỗi anh ta đang gặp khó khăn lớn: chỉ vài giờ nữa đã phải bay về nước, đã thế lại không nói được tiếng Ý nên khó lòng đẩy kịp số hàng đang nắm giữ. Mà đẩy đi với cái giá có lãi nào có dễ! Phải cò kè bớt một thêm hai vã bọt mép sôi bong bóng mới xong.

Sau khi giãi bầy hết nỗi lòng gã phi công Brazil ướm hỏi: liệu Rémy có vui lòng giúp làm thông dịch trong cuộc thương lượng sắp tới không? Gã sẽ tặng Rémy một khoản phần trăm hậu hĩ trên giá bán hàng. Rémy thấy vụ này cũng hay hay: vừa kiếm được tiền, vừa có dịp thoát khỏi một ngày nhàm chán. Nhưng vẫn còn lưỡng lự chưa nhận lời, anh chưa làm công việc này bao giờ nên cũng chưa thật tự tin mình có thể giúp viên sĩ quan phi công này. Đang cân nhắc thì một người Ý ngồi bàn bên vừa trông thấy dãy đồng hồ đang được viên phi công Brazil bày lên mặt bàn đã đứng bật dậy, bước tới chỗ hai người. Anh ta lịch sự xin lỗi rồi hỏi:

– Số đồng hồ của quí ông có phải để bán không?

– Vâng, tôi bán.

Rémy tự nhiên biến thành người dịch đuổi hai thứ tiếng: tiếng Anh và tiếng Ý. Giá bán lô đồng hồ là bao nhiêu? Gã Brazil đáp: gã mua tất cả sáu chục chiếc, mỗi chiếc hai trăm frăng Thụy Sĩ, nhưng vì quá gấp nên chỉ mong bán lại hòa vốn. Gã Ý tỏ vẻ thất vọng, kêu lên:

– Trời! Những hai trăm frăng một chiếc! Mamma mia! (Mẹ ơi!) Bộ ông tưởng mọi người dân Roma này đều giầu như triệu phú Rothschild chắc?

Cò kè hồi lâu cuối cùng hai bên cũng thống nhất giá cả. Gã người Ý nhận mua mười một chiếc. Nhưng lại có trục trặc khác: anh ta không mang sẵn tiền trong túi (ngờ đâu có vụ mua bán giữa đường này!) trong khi gã Brazil lại rất vội không thể chờ anh ta về nhà lấy rồi mang tiền tới trả. Lối thoát duy nhất giúp ra khỏi tình thế này là: kiếm được một người chịu ứng tiền cho vay trước. Tất nhiên định mệnh đã chọn Rémy sắm vai này. Anh vét túi dốc hết nào frăng Pháp, nào đôla Mĩ, lia Ý… được vừa xoẳn số tiền gã Ý cần.

Gã Brazil mừng húm, vơ tiền nhét vào túi, không quên bớt lại khoản phần trăm hoa hồng và tặng thêm một đồng hồ Thụy Sĩ cho chàng trai dễ thương Rémy. Rồi vẫy taxi phóng nhanh ra sân bay cho kịp giờ. Ngồi trên xe gã thò tay ra ngoài cửa xe vẫy vẫy chào tạm biệt. Việc còn lại với Rémy lúc này là kiếm chiếc taxi thứ hai để cùng đi với gã Ý về nhà gã nhận lại số tiền đã ứng. Ngồi trên xe Rémy khoan khoái ngắm chiếc đồng hồ tuyệt đẹp trên cổ tay, thỉnh thoảng đưa lên tai nghe nó nỉ non tích tắc rất vui, hình như với giọng Thụy Sĩ thì phải! Chóng thế, mới đó xe đã dừng trước một palazzo. Trước đây hai trăm năm chắc khá nguy nga nhưng giờ đây ngôi nhà đã xuống cấp trầm trọng.

Gã Ý cáo lỗi: không dám mời Rémy lên nhà vì chị vợ đanh đá thường hay nặng lời cự nự mỗi khi chồng bất chợt đưa khách xộc vào giữa lúc chị ta đang giặt giũ, nấu ăn, tắm rửa. Gã chỉ mất vài phút ù té lên lầu rồi sẽ quay xuống ngay, trả cho thông dịch viên dễ thương người Pháp mấy ngàn lia ứng trước tiền mua đồng hồ của gã Brazil. Mong anh bạn chịu khó chờ. Để làm tin, gã Ý nhờ Rémy giữ số đồng hồ gã vừa mua.

Sau gần một giờ vẫn không thấy gã Ý xuống Rémy cùng bác tài xế taxi vào palazzo hỏi thăm đường lên tầng lầu của gã lạ mặt. Nhưng không ai trong chung cư biết gã. Rémy càng lo hơn khi thấy đây là ngôi nhà có hai lối vào từ hai con đường chạy song song. Anh chợt hiểu ra mình đã bị gã Brazil phi công dỏm và gã Ý khách hàng dỏm đánh lừa. Trong túi chỉ còn sót lại mấy chục đồng lia tiền “hoa hồng” vừa đủ trả tiền taxi. Bác tài xế nói cảm ơn với vẻ hậm hực khi không thấy Rémy chi thêm tiền boa.

Rémy buộc phải thừa nhận người mua hơn chục chiếc đồng hồ… chính là mình. Đếm đi đếm lại, anh ta thấy thiếu một. Thế là lại bị hố, mất toi một số tiền kha khá. Dù sao, cũng còn có trong tay một lô đồng hồ Thụy Sĩ. Không sao đẩy được ở Roma, anh rút ngắn thời gian nghỉ hè, trở về Pháp. Lúc thông qua hải quan, Rémy toát mồ hôi hột sợ họ phát hiện số đồng hồ Thụy Sĩ giấu kín trong vali không khai báo. Nhờ Trời phù hộ, hải quan không kiểm tra vali.

Về tới nhà Rémy long trọng tặng đồng hồ cho các cô em, cho mẹ, cho tất cả mọi người thân thiết trong gia đình. Sau vài tuần, toàn bộ số đồng hồ đó đều liệt máy nằm im. Đưa ra thợ nhờ sửa, chẳng ông thợ Pháp nào nhận sửa những chiếc đồng hồ… chỉ Thụy Sĩ ở miếng nhãn dán trên dây đeo.

Phiếm luận:

Câu “Làm phúc phải tội” của các cụ nhà ta là để ứng với trường hợp như thế này. Tuy nhiên cũng cần phải nói thêm, thói tham rẻ, tham tiền luôn là đất mầu cho bọn lừa đảo hành sự.