Armand Lambert và Céleste tíu tít trong cửa hàng thực phẩm khô lúc này còn đóng kín cửa. Cửa hàng của hai vợ chồng tọa lạc giữa trung tâm Dijon. Lúc này mới bẩy giờ rưỡi sáng 18 tháng Chín 1912 nhưng là lúc phải hoàn tất trăm công nghìn việc trước khi kéo tấm cửa sắt lên: bổ sung hàng trên các dãy kệ, bỏ thêm tiền lẻ vào quầy thu ngân, lau các chai lọ một lần nữa cho sạch bóng lên v.v…
Armand bốn mươi lăm tuổi trông không lấy gì làm ưa nhìn, thậm chí còn khó coi là khác Đúng là con người chỉ quanh quẩn suốt năm trong cửa hàng lo phục vụ khách chứ ít khi ra ngoài. Nước da tai tái, thân hình gầy ốm, đôi mắt cận thị hấp háy sau cặp kính nhỏ xíu gọng sắt, má hóp, lưng còng. Tuy nhiên, khách không vì thế mà khó chịu, có lẽ vì anh ta rất lễ phép với khách, gần như xu nịnh luồn cúi tất cả mọi người.
Chị vợ Céleste là con người thầm lặng, thân hình nhỏ con, mắt xanh, tóc lợt lạt. Chị luôn cố nặn trên môi một nụ cười, tuy với một anh chồng như Armand Lambert điều này chẳng dễ…
Armand đi kiếm tay quay để cuốn tấm cửa sắt lên… Céleste có vẻ hãi:
– Armand, em sợ lắm! Anh đừng làm thế thì hơn!
Armand vừa quay maniven vừa nhún vai đáp:
– Để mặc anh. Em muốn có tiền không nào? Có muốn mua lại cửa hàng bên cạnh nhà mình không thì nói đi nào?
– Có chứ! Nhưng dù sao, làm cách đó thì…
Tấm cửa sắt cuốn đã kéo lên. Ngoài cánh cửa gỗ có mấy khách hàng đang đứng chờ. Trước khi rút chốt cửa, chủ cửa hàng xén quay đầu dặn vợ lần nữa:
– Bây giờ cô phải im đi. Dành hơi sức để chốc nữa vươn lên đúng tầm cỡ cần thiết. Chốc nữa cô phải kêu phải khóc thật nhiều và thật to!
Céleste cắn môi, lặng lẽ gật đầu. Phải, nhất định chị ta sẽ cố vươn lên ngang tầm, vì biết rõ ngày 18 tháng Chín 1912 này là ngày có ý nghĩa quyết định đối với hai vợ chồng. Vươn ngang tầm… nghĩ sâu vào chị ta thấy ngồ ngộ… nhưng lúc này Céleste chẳng còn bụng dạ nào để cười.
Buổi sáng trôi qua bình thường không xẩy ra sự cố gì, tới gần giữa trưa một bà khách tới nói ra cái câu tiền định: Chị Lambert, cho tôi một cân đường.
Céleste tái mặt. Cố trả lời bằng giọng thật thản nhiên:
– Có ngay thưa bà Justin. Ông xã tôi sẽ lấy hầu bà.
Thời cơ đã tới. Armand Lambert lấy thang. Đường để trên tầng kệ cao nhất. Anh ta trèo lên thang, lên tới ngăn để đường Armand nghiêng người thò tay với lọ đường, loạng choạng mất thăng bằng. Bên dưới có tiếng thét. Bốn người khách có mặt trong cửa hàng nhào tới cùng với Céleste chị vợ chủ cửa hàng. Tuy hình như anh ta ngã không đến nỗi nghiêm trọng lắm, nhưng biết đâu đấy?
Quả nhiên Armand không gượng dậy được. Hơn nữa, còn rên rỉ:
– Céleste ơi, đau quá! Anh… Không nhúc nhích được chân nữa!
Mọi người cuống lên. Trong cửa hàng không có điện thoại, một khách hàng phải chạy bộ đi kêu bác sĩ. Mười lăm phút sau bác sĩ tới cùng lúc với sen đầm. Armand vẫn nằm bất động. Mấy người tốt bụng đặt anh ta lên cáng khiêng đi cấp cứu.
24 tháng Mười hai 1912. Ba tháng đã qua từ khi xẩy ra tai nạn. Armand Lambert và chị vợ Céleste hạ tấm cửa sắt chuẩn bị ăn bữa tiệc nửa đêm Noen… Lúc này bà con hàng xóm cũng đang chuẩn bị. Bên bàn tiệc, ai cũng ái ngại hai vợ chồng nhà Armand: năm nay họ xui xẻo quá! Tuy không gãy đoạn xương nào nhưng hai chân người chủ cửa hàng đã bị liệt, có lẽ vì dây thần kinh nào đó bị đứt, suốt ngày phải ngồi trên xe lăn….
Bà con hàng xóm đều mủi lòng thương cảm, nhưng nếu trông thấy cảnh đang diễn ra sau tấm cửa sắt cuốn họ sẽ vô cùng ngạc nhiên! Tấm cửa vừa hạ xuống chấm đất Armand đã nhẩy khỏi xe lăn, bước những bước dài trong nhà.
– Bây giờ mới đóng cửa hiệu mà còn kêu sớm! Phải cho tôi thoát khỏi cực hình ngồi suốt ngày trên xe sớm phút nào hay phút ấy! Tưởng được ngồi nhiều thì khỏe, ngờ đâu lại ngược hẳn!
Céleste cười rụt rè:
– Anh tạm quên chuyện đó đi. Chúng mình cùng ăn một bữa thật vui nha!
Armand mở cánh cửa sập bước xuống hầm rượu.
– Tất nhiên! Nhân ngày lễ trọng, tôi phải nốc cạn chai rượu ngon nhất.
Gã biến xuống hầm. Chị vợ vào gian bếp kế bên cửa hàng chuẩn bị món gà tây truyền thống. Lát sau Armand quay lên, tay cầm chai, miệng nở nụ cười gằn:
– Bọn bác sĩ ngu hết chỗ nói! Thế này mà dám chẩn đoán mình bị chấn thương thần kinh.
Bữa Armand được chở vào nhà thương, các bác sĩ tiến hành hội chẩn tìm nguyên nhân gây tình trạng các cơ chi dưới của gã mất phản ứng hoàn toàn, và kết luận: thần kinh vận động đã bị chấn thương nặng. Sau khi ngã, tuy chỉ bị xây xát nhẹ ngoài da, không có vết thương hở, nhưng hai chân Armand gần như mất hết sức sống, nên dù thế nào đi nữa các bác sĩ cũng phải có cách lý giải hiện tượng đó. Là bác sĩ thì phải có cách giải thích mọi chứng bệnh chứ!
Nắm được bản giám định y khoa, Armand tới ngay công ty bảo hiểm nơi gã đã kí hợp đồng bồi thường số tiền lớn nếu bị tai nạn. Dĩ nhiên công ty bảo hiểm không thích thú gì, nhưng ai dám phản đối kết luận của các bác sĩ! Họ đành vuốt bụng chi số tiền bồi thường đã kí kết với khách hàng trong trường hợp bị tê liệt vĩnh viễn cả hai chân: một trăm ngàn frăng! Đủ tiền cho Armand mua lại cửa hàng kem sữa kế bên vừa bị vỡ nợ! Chưa hết… Armand cười sằng sặc bảo vợ:
– Anh đã kiểm kê tiền bán hàng hôm nay: đạt kỉ lục vượt xa mọi bữa!
Céleste gật đầu:
– Vâng. Em đã để ý thấy bữa nay cứ trong ba khách hàng vào mua hàng thì có một khách mới toanh!
Đây mới là đều đáng ngạc nhiên nhất: giả bộ bị thương tật, không những Armand ẵm được tiền bồi thường của công ty bảo hiểm mà còn làm doanh thu tăng vọt. Bà con trong phường đều xót xa cho số phận gã ta. Nhiều cô bác mọi bữa vẫn tới mua ở các cửa hàng khác, giờ đây rủ nhau tới cửa hàng hai vợ chồng Armand để “ủng hộ người chồng đáng thương gặp rủi ro, ủng hộ người vợ tận tụy với chồng trong cơn họan nạn”. Bà con xóm giềng tốt thật. Céleste nhìn chồng:
– Giả bộ mãi thế có gay lắm không?
– Gay chứ! Nhưng rồi sẽ quen. Vả lại, anh đâu có chịu đóng kịch kiểu này mãi. Kiếm được món khơ khớ vợ chồng mình sẽ chuồn xuống phía nam, vừa ấm áp, vừa chẳng ai biết mặt.
Tháng Ba 1913. Cửa hàng đồ khô của Armand và Céleste Lambert đã mở rộng gấp hai lần sau khi mua lại cửa hàng kem sữa kế bên, vậy mà vẫn chật cứng khách. Công việc kinh doanh ngày càng phát đạt bội phần. Vậy mà bữa nay, sau khi tấm cửa sắt cuốn đã được kéo xuống, lời lẽ trao đổi giữa hai vợ chồng không đầy vẻ lạc quan như mọi bữa. Armand nhẩy khỏi chiếc xe lăn:
– Céleste ơi, anh chịu không thấu nữa rồi!
Chị vợ vụng về an ủi chồng:
– Chịu khó ít lâu nữa…
Armand nổi khùng:
– Chịu khó cái con khỉ! Cô thử chịu xem có được không? Thử bị tra tấn hàng ngày như tôi xem! Cô có biết phải bao lâu ta mới gom đủ tiền để chuồn xuống miền nam không? Tôi tính rồi: phải ba năm là ít.
– Thoạt đầu chính mồm anh nói sẽ chịu được cơ mà…
– Tôi đã lầm, đơn giản thế thôi! Giá như bị bại liệt thật, không có lựa chọn nào khác, thì phải cắn răng mà chịu. Đằng này mình không liệt tí nào, hai chân vẫn ngứa ngáy muốn cử động nhưng không được phép nhúc nhích lấy một li thì tức chết đi được, chịu không thấu! Céleste ơi, anh không thể…
Chị vợ hoảng hốt:
– Nhưng làm sao bây giờ? Đâm lao thì phải theo lao!
– Không chịu được nữa! Tôi sẽ ra ngồi ở khoảng giữa cửa hàng, đứng thẳng lên như lúc này này, ngay trước mặt mọi người để chấm dứt cực hình này!
– Ôi, thế thì chết mất! Anh sẽ vào tù, chúng mình sẽ phá sản, sẽ bị nguyền rủa!
Armand Lambert gục đầu xuống. Lâu nay gã vẫn là cấp trên, là ông chủ của Céleste nhưng bữa nay gã tỏ ra nhún nhường, đáng thương hại.
– Anh đã tính sai mất rồi em ạ! Đã đánh giá thấp khó khăn… Xin lỗi em, Céleste. Chúng mình tiêu đời mất rồi.
Hai vợ chồng im lặng hồi lâu. Bất chợt Céleste lên tiếng, giọng run run:
– Không đời nào! Không thể thế được!
– Em nghĩ ra mẹo gì thế?
– Ý nghĩ vừa thoáng qua làm em xấu hổ quá, anh không cần biết.
– Cứ nói anh nghe thử.
– Không.
– Nói đi Céleste. Anh ra lệnh em phải nói!
Céleste đành phải nói… Giải pháp chị ta vừa buộc phải nghĩ tới dưới sức ép của tình thế là giải pháp khá đặc biệt và khá táo bạo.
Ngày 13 tháng Tám năm 1913. Trong ngăn toa hạng nhất đoàn tàu hỏa đi Paris chỉ có hai vợ chồng Lambert. Đích đến của họ không phải Paris, họ đi Lourdes nhưng hối này chưa có đường tàu nối liền các tỉnh nhỏ nên từ Dijon phải lên thủ đô mới có tàu đi Lourdes. Thị trấn nhỏ chỉ có 17.600 dân trên dãy Thượng Pyrénées là nơi cô Bernadette Soubirous năm 1858 đã thấy Đức Bà Maria hiển hiện ban phép lạ chữa khỏi bệnh. Từ đó dòng người hành hương tới xin nước thiêng để chữa bệnh không mấy khi ngớt.
Mẹo của Céleste là: Armand Lambert sẽ đóng giả người được Đức Bà Maria ban phép lạ. Sau khi được tắm nước thiêng gã sẽ tuyên bố mình hết bệnh.
Thế là ổn. Khỏi ngồi xe lăn, khỏi vào tù vì tội lừa đảo…
Nghe vợ mách nước cờ cao Armand mừng húm nhẩy lên ôm vợ hôn chùn chụt, hai mắt ướt nhèm vì mấy giọt lệ tri ân. Sau đó gã bổ sung vào kịch bản của vợ vài nét mang dấu ấn của riêng gã: phải làm cho “phép lạ” có tiếng vang thật lớn. Để kết quả không những được đôi chân lành lặn mà còn biến gã thành một ngôi sao sáng trong vùng, trong cả nước Pháp cũng nên. Thiên hạ sẽ đô xô tới cửa hàng đồ khô của gã, mua bất cứ thứ tạp hóa gì, chỉ cốt được xem mặt kẻ đã được đức Mẹ Đồng trinh ưu ái.
Vậy là hai vợ chồng Armand Lambert đã phác họa xong một kế hoạch vừa bỉ ổi vừa thần tình. Sau tai nạn giả mang lại cuộc sống sung túc sẽ có phép lạ giả chữa lành chứng bán thân bất toại cho tên bịp và mang lại sự giầu có cho chúng.
Vì thế hai vợ chồng nấn ná mãi chờ tới khoảng gần giữa tháng Tám mới đi Lourdes. Phải chờ trong tâm trạng nóng như lửa đốt vì hàng năm, ngày rằm tháng Tám là ngày đông người tới Lourdes hơn cả, nhờ vậy tin Armand Lambert được ban phép lạ sẽ nhanh chóng lan rộng khắp nước. Trong thời gian chờ đợi lên đường, Armand Lambert đã kiên trì ngồi lì thêm mấy tháng nữa trên xe lăn. Tinh thần chịu đựng của gã lên cao chưa từng thấy, giờ đây gã sẵn sàng đương đầu với mọi thử thách.
Trong toa tàu hạng nhất Armand mỉm cười bảo vợ.
– Bữa trở về Dijon, ta phải thuê vẽ một bức hình Đức Mẹ Đồng trinh thật đẹp lên trước mặt tiền. Và đặt lại tên cửa hàng. Đặt là cửa hàng “Người Được Ban Phép Lạ” được chứ? Em yêu quí thấy thế nào?
Céleste bĩu môi:
– Quê lắm… Em thích gọi là cửa hàng của “Nữ thánh Bernadette” cơ! Bernadette Soubirous đã mở đường cho mọi người tới dòng suối thiêng ở Lourdes, cũng tức là người mở đường cho vợ chồng mình tới cảnh giầu sang!
Hai vợ chồng không ngớt bàn luận đề tài thú vị này, bàn luận xung quanh vô số dự định tương lai khác trong suốt cuộc hành trình tới Lourdes. Hai ngày sau,15 tháng Tám là ngày trọng đại chưa từng có của hai vợ chồng… Céleste đẩy xe lăn, trồng ngực đập thình thình. Tuy một ngày trước đó chị ta đã chuẩn bị rất chu đáo, sửa sang lại dung nhan cho thích hợp với vai diễn. Cô nũng nịu hỏi:
– Con nhỏ làm đầu đã cắt tóc của em hơi ngắn phải không?
– Đâu có. Rất vừa vặn, đừng băn khoăn vớ vẩn.
– Lẽ ra em không nên mặc tấm rốp xanh dương này. Màu xanh không hợp với em.
– Báo đăng ảnh đen trắng, không đăng ảnh màu đâu mà lo.
– Ừ nhỉ. Em hồi hộp quá nên lú lẫn hết…
Một hàng dài xe lăn và cáng từ từ chuyển động theo tiếng những bản thánh ca về phía bể nước. Các bệnh nhân các người tật nguyền lần lượt được nhúng xuống bể. Armand và vợ thấy có rất đông phóng viên các báo, thợ chụp ảnh. Gã mừng húm. Hai vợ chồng đã chọn đúng ngày tốt lành.
Nhiều giờ trôi qua dưới ánh nắng gay gắt. Cuối cùng đến lượt họ. Hai chàng y tá lực lưỡng xốc nách Armand thả xuống bể nước. Gã để người chìm xuống rồi đạp chân đứng thẳng lên, hét to bằng giọng xúc động:
– Ôi… ôi! Tôi đi được rồi!
Trong đám đông trên bờ có tiếng xôn xao, chuyển dần thành tiếng reo hò, nổi bật lên là tiếng thét mừng rỡ:
– Chồng tôi đi được rồi! Chồng tôi được ban phép lạ rồi bà con ơi!
Đám đông vui mừng không sao tả xiết. Nhiều người quì vội xuống cầu nguyện, số đông chen lấn nhau cố vào thật gần kẻ vừa nãy còn bán thân bất toại mà giờ đây đã nâng được chiếc xe lăn lên cao quá đầu cho các phóng viên bấm máy lia lịa, mồm hét toáng:
– Phép lạ! Phép lạ!
Tối đó, đang ở trong khách sạn hai vợ chồng Armand Lambert nghe chuông điện thoại reo. Giọng phó thị trưởng Dijon sang sảng trong máy:
– Thưa ông Armand Lambert, chúng tôi đang nóng lòng chờ ông trở về. Chừng nào ông về?
Armand duỗi thẳng hai chân, ngửa người trên phôtơi.
– Chưa định đích xác ngày nào.
– Thưa ông Armand Lambert, xin báo trước để ông rõ: ra đón ông tại sân ga sẽ có đông đủ các thành viên hội đồng thị chính, ông giám đốc cảnh sát, đội quân nhạc, và đương nhiên có các vị chức sắc tôn giáo.
Gã chủ cửa hàng đồ khô phổng mũi. Gã đã tính đúng nước cờ. Vinh quang đang tới. Sau một lát giả bộ cân nhắc gã trả lời phó thị trưởng:
– Thôi được. Dự xong các cuộc họp đã lên chương trình ở đây, ngày 20 tháng Tám chúng tôi sẽ quay về…
Ngày 20 tháng Tám 1913. Đoàn tàu hỏa LourdesParis lao nhanh. Kể cả chặng ParisDijon, sau mười tiếng hai vợ chồng sẽ về tới nơi, về tới vinh quang và giầu có… Trong ngăn toa hạng nhất vẫn chỉ có Armand Lambert và vợ như trong chuyến đi, và hai vợ chồng vẫn tranh luận đề tài bữa đó.
– Đặt tên là cửa hàng “Người được ban phép lạ”
– Không, nghe quê lắm. Phải đặt là cửa hàng “Nữ Thánh Bernadette” mới hay.
Đúng lúc này đoàn tàu rùng mình chồm lên, tiếng phanh rít rợn người. Tàu LourdesParis vừa húc phải đoàn tàu hàng đỗ trên đường ray. Hai đoàn tàu đâm nhau không quá mạnh, không ai chết, không ai bị thương, trừ trong toa hạng Nhất có hai vợ chồng Armand Lambert…
Céleste may mắn thoát nạn, riêng anh chồng Armand bị tấm kính cửa rơi xuống chặt vào hai chân. Gã được đưa ngay đi cấp cứu.
Khi Céleste vào thăm chồng, bác sĩ cố trấn an chị ta và cũng là tự trấn an mình:
– Chồng chị sẽ sống.
– Bị thương có nặng lắm không, thưa bác sĩ?
– Có thể nói là… Vì phải giải quyết thật nhanh mới cứu sống được anh ấy, nên chúng tôi buộc phải cưa chân…
– Cưa chân?
– Vâng, rất đáng tiếc… Cưa cả hai chân.
Cửa hàng đồ khô của vợ chồng nhà Lambert vẫn giữ tên cũ. Không đổi thành cửa hàng của “Người được ban phép lạ” cũng không thành cửa hàng “Nữ thánh Bernadette”. Lúc hai vợ chồng mới trở về, cửa hàng chật cứng khách, ai ai cũng muốn bày tỏ lòng ưu ái, sự thông cảm đối với Armand. Nhưng gã quá âu sầu quá buồn bã, luôn mồm thở ra nỗi tuyệt vọng không cùng. Thành thử khách hàng nghe mãi cũng thấy khó chịu, mệt mỏi trước những lời than van bất hạnh toát ra từ con người ốm o ngồi lọt thỏm trên xe lăn.
Những tháng đầu, mọi người cố an ủi gã:
– Thôi mà, ông Armand, cứ coi như trước ngày được ban phép lạ. Coi như cuộc sống của ông chẳng có gì thay đổi, vẫn như trước. Than thở làm gì cho thêm khổ!
Lời khuyên chí tình ấy chỉ làm gã càng đau khổ hơn, càng rên rỉ nhiều hơn, khó tính hơn và nóng nẩy hung dữ hơn. Khách hàng bỏ đi dần, đi mua ở các hàng khác để có sự vui vẻ. Cửa hàng phá sản, hai vợ chồng bỏ đi nơi khác. Họ xuống miền Nam chăng? Không ai biết…
Mãi tới năm 1940 khi Céleste qua đời mười lăm năm sau khi chồng chết, mọi người mới lại nhắc tới họ. Trước khi qua đời Céleste viết lời tự thú để lại cho các báo công bố. Đọc bài báo, những người ngoan đạo nói:
– Chúa đã trừng phạt hắn!
Tổng hợp ý kiến chung của những người khác:
– Đáng đời!
