Một khách hàng sộp bao giờ cũng có những dấu hiệu dễ nhận ra. Đó là những dấu hiệu gì? Xin thưa, trước hết là kiểu xe ông ta dùng. Nếu là xe RollsRoyce thì đã là tín hiệu đáng mừng cho người bán hàng. Nếu từ trên xe nhẩy xuống một anh tài xế bận chế phục sang trọng cúi khom lưng mở cửa xe thì không nghi ngờ gì nữa, đây là vị khách rất sộp!

Một chiều mùa đông đẹp trời, nói chính xác là chiều ngày 23 tháng Hai năm 1954, chiếc RollsRoyce chở vị khách sộp tới dừng bánh trước cửa hàng nữ trang trên quảng trường Vendôme ở Paris.

Chủ nhân cửa hàng đã có mặt ngay tại cửa chờ đón vị khách. Khách trạc bốn mươi, dáng vẻ còn rất tráng kiện. Nuớc da rám nắng sậm, cánh tay phải bó bột treo trước ngực. Đang mùa đông nên có thể đánh cuộc ông ta vừa từ một vùng chơi thể thao trượt tuyết trở về. Chẳng cần dài lời nói rõ bộ đồ ông ta đang bận và tấm pađờxuy bằng vải casơmia của ông mang nhãn hiệu một tiệm may đo nổi tiếng khắp thủ đô. Cánh tay lành lặn của ông kẹp chiếc cặp da bóng loáng.

Chủ cửa hàng nữ trang lao tới:

– Quí khách cần gì, xin mời vào.

Vị khách đưa đôi mắt thờ ơ liếc qua các món đá quí bày trong tủ kính. Xưa nay các khách sộp đều như vậy cả: rất hờ hững, rất lạnh nhạt.

– Cũng chưa biết… đại khái muốn mua một món nữ trang thật giản dị nhưng đẹp. Mua tặng bà nhà tôi, nhân dịp kỉ niệm ngày cưới. Ông hiểu ý tôi chứ?

Chủ cửa hàng rất hiểu nên đi lấy ngay một trong những món đắt giá nhất.

– Thưa quí khách, chúng tôi có món này chắc vừa ý ngài: một bông cúc bằng hồng ngọc lá bằng vàng… Một tuyệt tác nhỏ!

Vị khách sộp ngắm nghía bông cúc hồng ngọc, không bình luận nửa câu, rồi đòi xem các món khác. Trong gần một giờ đồng hồ, nhiều món hàng quí lần lượt chuyền qua tay ông khách. Toàn những món được lấy ra từ hộp, hộp được lấy ra từ két sắt rồi bỏ vào khóa chặt ngay lại sau khi khách xem qua: dây chuyền, vòng tay, hoa tai, lập lắc… Chủ cửa hàng luôn miệng ca ngợi từng món, tuy không nhiệt tình bằng khi khoe bông cúc hồng ngọc lá vàng, món hàng cao giá hơn hẳn các món khác.

Vì thế chủ cửa hàng suýt buột miệng reo to khi nghe vị khách sộp hỏi:

– Ông cho tôi coi lại bông cúc hồng ngọc được chứ?

Món nữ trang quí lập tức được lấy ra khỏi hộp. Lần này vị khách chỉ xem lướt qua.

– Ông nói đúng. Quả là một tuyệt tác xinh xinh. Tôi mua.

Tuy nhiên vẫn còn một chi tiết cần đề cập tới vì đây là cơ sở của chuyện mua bán: giá cả… Chủ cửa hàng kính cẩn nghiêng mình: khi nói tới số tiền quá lớn, thái độ tất nhiên phải rất nghiêm trang cho tương xứng:

– Hai trăm ngàn frăng, thưa quí khách… Đây là món hàng duy nhất, chỉ có một không có hai trên thế giới này. Một tác phẩm nghệ thuật tuyệt vời thưa ngài…

Vị khách rám nắng không tranh luận nửa lời, tuy cái giá vừa xướng lên có thể làm bất cứ người trần tục nào cũng phải rùng mình sởn da gà. Hai trăm ngàn hồi đó tương đương một triệu frăng loại đang lưu hành hiện nay. Vị khách không mặc cả, nhưng cho biết đang gặp một trục trặc nhỏ. Vì những lí do riêng tư, ông quyết định trả bằng tiền mặt, hiềm nỗi chỉ mang theo có một trăm ngàn frăng nên đang lúng túng chưa biết nên tính thế nào cho ổn.

Chủ cửa hàng vàng bạc đá quí không lấy làm lạ tại sao ông khách mang trong người số tiền mặt quá lớn: những một trăm ngàn frăng. Với loại khách sộp như ông này, nguyên tắc xử thế hàng đầu là không được tỏ ra ngạc nhiên về bất cứ điều gì, cho dù có đáng ngạc nhiên mười mươi. Trái lại, chủ cửa hàng tỏ ra thông cảm với băn khoăn của khách. Và đang rất sợ tuột mất vụ đẩy hàng lớn nhất trong mấy ngày qua. May sao, vị khách chợt nghĩ ra một giải pháp thần tình.

– Ông cho tôi xin mảnh giấy. Tôi sẽ viết mấy chữ nhắn bà nhà tôi mở két lấy thêm một trăm ngàn đang có sẵn ở nhà.

Người bán hàng nhanh nhẹn đáp ứng yêu cầu. Rồi kính cẩn đưa cây bút máy cho khách. Hiềm nỗi tay phải đang bó bột nên ông khách lóng ngóng mãi với cây bút trên tay trái. Rõ ràng ông ta không thuận tay trái. Loay hoay mãi vẫn chỉ nguệch ngoạc vẽ ra những con giun ngoằn ngoèo. Thất vọng quá, ông ta đưa trả bút máy.

– Chịu, không sao viết nổi. Đành phải chọn món khác ít tiền hơn. Rất tiếc bông cúc nhưng chẳng làm sao được.

Lẽ dĩ nhiên nhà buôn đá quí không chịu bỏ lỡ dịp may. Đời nào để nó vuột khỏi tay một cách ngu ngốc đến thế!

– Nếu quí khách cho phép, tôi xin được viết thay.

– Ừ nhỉ! Sao tôi không nghĩ ra sáng kiến này! Để tôi đọc cho… Thế nào nhỉ?… “Em yêu, hãy vui lòng đưa cho tài xế một phong bì đựng một trăm ngàn frăng. Và đừng để lộ cho hắn ta biết. Cũng đừng hỏi hắn anh định dùng tiền vào việc gì. Đây là một bất ngờ anh dành cho em đấy, cưng ạ. Một bất ngờ sẽ làm em rất vui lòng.”

Đọc xong, vị khách có nước da rám nắng nở nụ cười rất ăn ảnh.

– Thế thôi. Ông kí luôn hộ tôi: “Georges”. Ông khỏi lo lắng gì về chuyện tôi cho tài xế đi lấy tiền: vợ tôi chẳng lạ gì anh ta.

Lá thư được mang ra xe trao cho tài xế. Trong khi chờ đợi chiếc RollsRoyce chở một trăm ngàn frăng về, khách và chủ ngồi chuyện trò tào lao.

– Quí khách có biết không? Khi kí thay ngài, tôi không mạo nhận tí ty nào: tên tôi cũng là Georges.

Vị khách không vì sự suồng sã quá trớn đó mà phật lòng, trái lại còn coi đây là một ngẫu nhiên thú vị. Sau đó hai người chuyển sang những chuyện thường trao đổi trong trường hợp tương tự: thời tiết tuần qua ở Megève, giá cả trên thị trường chứng khoán, dự đoán tình hình…

Nửa giờ sau tài xế trở về mang theo chiếc phong bì tổ bố đựng đủ một ngàn tờ loại một trăm frăng, loại tiền to nhất được Ngân hàng Nhà nước phát hành thời đó. Vị khách tự tay mở phong bì, lấy các xấp bạc ra, rồi mở cặp lấy số tiền vừa đúng bằng ấy đặt sang bên. Hai món chất thành một khối hiếm người được tận mắt chứng kiến trong đời.

Vừa rối rít nói ngàn lời cảm ơn, chủ cửa hàng vừa đếm vừa kín đáo kiểm tra. Không nghi ngờ gì, đây toàn là giấy bạc thứ thiệt do Ngân hàng Pháp quốc phát hành. Chủ nhân ôm tiền bỏ vào két sắt, khóa kĩ. Rồi quay ra tiễn chân khách bước lên chiếc RollsRoyce khả kính, xúc động chào tạm biệt khách khi tài xế ngả mũ mở cửa xe cho vị khách sộp bước lên.

Chiều bữa đó, khi trở về ngôi nhà riêng lộng lẫy ở quận XVI, chủ cửa hàng đá quí vẫn còn đang mừng hết biết. Thế là đẩy được bông cúc khó bán vì quá cao giá. Đây là một niềm vui hiếm hoi và kín đáo mà chỉ những người buôn bán mới được hưởng. Để ăn mừng, ông sẽ mời vợ tối nay đi ăn nhà hàng. Bà ta đã nhiều lần ngỏ ý, nhiều lần trách móc chồng coi việc kiếm tiền quí hơn chiều vợ… Tối nay nhất định ông sẽ đền bà một đền tới số…

Lạ thay khi Marinette vợ ông ra mở cửa, trông mặt lại có vẻ không hài lòng, hơn nữa, còn tỏ ra bực bội.

– Thế nào Georges? Bất ngờ ông dành cho tôi đâu? Ông thừa biết trong két lúc này không còn một xu nhỏ sau khi tôi vét đủ một trăm ngàn frăng đưa ông. Đã thế, còn chẳng được ông cho biết đã mướn một tài xế!

Nhà buôn đá quí chợt thấy trời đất quay cuồng, hai mắt hoa lên trước bẩy sắc cầu vồng đang nhẩy múa loạn xạ. Ông nới vội cà vạt, uống vội một cốc nước lạnh, may mắn thoát được cơn đột quị suýt ập tới và dần dần hiểu ra.

Vị khách sộp là tên lừa đảo có cỡ. Hắn biết nhà riêng của ông, phái tên tài xếđồng phạm về gặp vợ ông, mang theo lá thư tự tay ông viết. Hắn đã làm nổi một việc thần tình: mua món nữ trang quí bằng tiền – ít ra là bằng một phần tiền của chính chủ nhân cửa hàng. Hiểu ra rồi, Georges tìm cách trút tội lên đầu vợ.

– Marinette, tại sao cô dám trao một trăm ngàn frăng cho một thằng lạ mặt?

– Ủa, anh nói gì kì cục vậy Georges? Anh tự tay viết thư kí tên bảo tôi đưa mà!

– Lại còn tưởng tôi phải lấy thêm tiền mới tặng được cô món quà bất ngờ nữa chứ! Thật khờ dại hết chỗ nói!

Marinette chẳng biết nói sao, tủi thân òa khóc nức nở.

– Anh Georges! Vì tôi nghĩ mai là ngày ăn mừng kỉ niệm đám cưới của chúng mình! Ngờ đâu!

Chủ cửa hàng đá quí làm đơn tố cáo, nhưng gã gãy tay chạy xe RollsRoyce biến mất tăm. Tuy nhiên, cần nói rõ: quả lừa của hắn không mang lại lời lãi bao nhiêu, có khi chỉ hòa vốn. Những kẻ tiêu thụ của ăn cắp bao giờ cũng chỉ trả giá gần bằng phân nửa giá trị thật của món hàng, nên có lẽ hắn chỉ bán được bông cúc hồng ngọc lá vàng lấy một trăm ngàn frăng, đủ bù đắp số tiền hắn đã phải bỏ ra.

Cũng có thể hắn không bán mà đã sắm vai Arsène Lupin đời mới đem tặng cho ngưòi tình. Cũng có thể hắn chơi quả lừa này không phải vì hám tiền mà chỉ vì muốn biểu diễn chút tài mọn với đời. Dù sao đi nữa, ta buộc phải thừa nhận: quả lừa thần tình này cũng là một tuyệt tác nho nhỏ, như bông cúc hồng ngọc có lá bằng vàng ròng.

Phiếm luận:

Dù sao đi nữa, ta buộc phải thừa nhận: kẻ làm ra quả lừa này là một tay cao thủ về tâm lý. Mong bạn hãy nhớ, trước khi phải xuất ra một món tiền gì, cũng như làm bất cứ việc gì hãy kiểm tra lại yêu cầu cẩn thận bằng mọi cách, cả kín đáo và công khai.