Làng Entrevaux gần thành phố Marseille chỉ có chín trăm dân. Chuyện xẩy ra tại ngôi làng nhỏ này năm 1953 đã khuấy động dư luận một thời gian dài: mười năm.
Lúc gần hai mươi giờ ngày 23 tháng Mười hai năm đó, Jean Leroi chủ cửa hàng cà phêquán trọ ngồi chơi poker với chủ lò bánh mì và cậu thợ phụ lò. Anh ta thua liên tục và thua rất đậm… Sau một ván thua nữa anh ta cáu kỉnh tung hê cỗ bài rồi đứng lên.
Hai con bạc kia tưởng anh ta bỏ cuộc. Nhưng không, chỉ sau ít phút Jean Leroi quay lại, mang trên tay một tượng thờ nhỏ: tượng thánh Anne bằng gỗ nhiều màu cao chừng năm tấc tây, trông cũng ưa nhìn: Nữ thánh đang dạy con gái Maria tập đọc (thánh Anne là mẹ Maria).
Chủ lò bánh và cậu đốt lò ngạc nhiên:
– Thứ gì đó?
– Tượng thánh Anne. Mua ở chợ đấu giá mất những một ngàn hai trăm năm chục frăng cơ đấy!
– Ông theo đạo từ bao giờ thế? Lâu nay chúng tôi vẫn thấy ông không ưa các cha xứ cơ mà?
– Mua vì thấy đẹp thôi.
– Ừ, đẹp thật! Nhưng mang ra đây làm gì?
– Vì đây là lúc hơn lúc nào hết tượng sẽ mang phước lành tới cho tôi. Có tượng ở bên, tôi sẽ thắng lớn.
Hai con bạc đang chơi với Jean Leroi không tin lực lượng chi viện từ trên trời rơi xuống sẽ đảo ngược tình thế nên vui vẻ chơi tiếp. Cỗ bài được chia ra, chủ cửa hàng cà phê không do dự đặt hết số tiền còn lại lên bàn.
Anh ta không lầm: tượng thánh Anne sẽ mang lại thắng lớn cho anh, nhưng không theo cách ta nghĩ.
Jean Leroi ngửa bài. Hai người kia toét mồm cười khoái trá:
– Lại thua nữa rồi nhé!
Chủ hàng cà phê làng Entrevaux lại thua nữa thật. Thậm chí mấy lá bài trên tay lúc này còn xấu hơn những ván trước. Anh ta gầm lên tức giận trút cơn tức lên bức tượng:
– Tại bà! Bà sẽ phải trả giá!
Một cái tát trái tay hất tượng thánh Anne xuống đất. Khi nhặt lên, thấy tượng gẫy mất một ngón tay anh ta càu nhàu:
– Lại mất thêm công gắn!… Thôi, khuya rồi. Tôi đóng cửa.
Hai con bạc không phản đối, đút tiền vào túi, bỏ mặc chủ hàng cà phê ở lại với cơn thịnh nộ. Anh này tìm chổi bắt đầu quét quáy cửa hàng. Nhưng chỉ một phút sau anh ta chạy vội ra đường hét toáng:
– Tới coi này! Nhanh lên!
Chủ lò bánh và cậu giúp việc quay lại. Họ thấy Jean Leroi trong tình trạng phấn khích cao độ.
– Bức tượng… đang chẩy máu!
Quả nhiên ngón tay gẫy của tượng thánh Anne trên bàn đang rỏ chất nước đo đỏ xuống lá bài poker chưa kịp dọn đi, tạo thành một vệt nhỏ…
– Lạ chưa kìa!
– Gọi ngay bác sĩ tới. Xem ông ta nói thế nào.
– Đặt chiếc cốc hứng dưới ngón tay…
Bác sĩ của làng tới nơi đứng nhìn hồi lâu rồi khuyên:
– Mang chất kia tới nhà ông dược sĩ nhờ phân tích xem sao.
Dân làng bị tiếng hét của Jean Leroi đánh thức đã kéo tới khá đông. Một tốp mang cốc nước tới nhà dược sĩ đập cửa thình thình. Dược sĩ ra nhận chiếc li đựng chừng ba mươi giọt nước đỏ mang vào phân tích ngay và kết luận:
– Không nghi ngờ gì hết, đúng là máu người.
Ngay tối hôm đó, vào lúc hơi khuya, anh bưu tá làng thấy trên nóc hàng cà phê có ánh hào quang xanh xanh. Đúng lúc đó, tượng thánh Anne lại rỉ máu. Đến sáng, máu tươi đã lên cao chừng hai xăngtimét trong cốc. Tin lan nhanh trong làng, ra khắp vùng, có khả năng ra khắp nước Pháp thậm chí ra toàn thế giới:
– Phép lạ ở làng Entrevaux! Phép lạ ở làng Entrevaux!
Báo chí ồn lên trước hiện tượng lạ. Sang tháng Giêng năm sau Jean Leroi quyết định lên Paris mang theo bức tượng quí gói ghém cẩn thận. Anh ta rất lạc quan vì ngay từ đầu năm 1954 này cả nước đã bàn tán râm ran về bức tượng thánh Anne. Chỉ một mình cha xứ Entrevaux tỏ ra nghi ngờ. Ngay hôm đầu xẩy ra phép lạ Jean Leroi đã nhào tới nhà thờ báo tin cho cha, nhưng trong làng chỉ một mình vị cha xứ già tỏ ra dửng dưng, hơn nữa cha còn dội cho Jean Leroi một gáo nước lạnh:
– Nếu tượng thánh Anne của con chảy máu, cứ để mặc cho thánh chảy máu bằng thích!
Đặt chân tới Paris, Jean Leroi quên ngay nốt đàn lạc điệu của cha xứ. Tượng thánh Anne được đặt trong tủ kính, có chiếc cốc nhỏ đặt dưới ngón tay gẫy để hứng máu. Đám đông diễu qua xem phép lạ. Một tờ tuần báo thời sự nổi tiếng dành hẳn mấy trang đăng bài miêu tả phép lạ làng Entrevaux, không đặt trong ngoặc kép cũng chẳng có một lời bình luận tỏ ý dè dặt hay nghi ngờ. Thậm chí còn đề xuất việc mang tượng đi trưng bày khắp các thành phố lớn của Pháp và châu Âu, mang sang cả Caracas thủ đô Venezuela là thành phố được thánh Anne đỡ đầu.
Nhưng Jean Leroi khiêm tốn muốn trở về làng Entrevaux với bức tượng quí. Vừa về tới quê hương, anh ta xưa nay vốn là người có tư tưởng tự do bỗng xin theo đạo Thiên chúa. Sự kiện này được coi là phép lạ thứ hai trong làng. Tín đồ khắp nơi trong nước và nước ngoài lũ lượt kéo tới làng Entrevaux xem tượng chảy máu. Ngôi làng nhỏ bé bỗng trở thành địch thủ cạnh tranh với Lourdes, nơi có dòng suối nước thánh chữa được bá bệnh!
Bức tượng vị thánh từ nay được gọi là tượng Đức Bà Đồng trinh – một tên gọi sai vì đây là tượng bà mẹ của Maria – trưng bày trong tiệm cà phêquán trọ chật ních khách. Tượng mang lại doanh thu lớn chưa từng thấy cho chủ nhân. Mỗi ngày bán được vài trăm suất ăn, mỗi khách hành hương đều không bỏ lỡ dịp mua chiếc kỉ niệm chương thần kì do Jean Leroi đứng bán thu lời… Nhưng thái độ Giáo hội vẫn làm anh ta phiền lòng: đức Giám mục từ chối bình luận, cha xứ già càng công khai bài xích dữ dội…
Cuối năm 1954 Jean Leroi tiếp một vị khách không giống ai. Ông ta khoảng năm mươi, trang phục cố ý ra vẻ chểnh mảng: bộ đồ lớn màu sáng, sơmi lụa, cavát màu lá khô. Ông ta ngỏ lời với Jean Leroi bằng giọng lơ lớ giọng Ý:
– Thưa quí ông thân mến, tôi nghĩ mình có thể giúp ích quí ông. Tôi là Antonini, tên họ đầy đủ là Michel Antonini, điêu khắc gia chuyên ngành tượng thờ. Quí ông chỉ bán rặt thứ kỉ niệm chương nhỏ mọn này thì chẳng ăn nhằm gì đâu. Phải bán loại tượng chép theo mẫu tượng thánh Anne mới vớ to.
– Ông làm được không?
– Thừa sức. Hàng trăm bức.
– Hay đấy! Mỗi tượng ông lấy bao nhiêu tiền?
– Tôi không định làm theo cách đó. Để đúc cho thật giống, tôi phải có nó trong tay. Tôi muốn mua bức tượng ấy.
– Đừng hòng!
Hai người bàn cãi rất găng. Cuối cùng họ đi đến thỏa hiệp: Jean Leroi vẫn làm chủ bức “Đức Mẹ Đồng trinh làng Entrevaux” nhưng cho Antonini thuê với giá một trăm ngàn frăng cũ một tháng, tức mười ngàn frăng hiện nay. Nhà điêu khắc trả ngay tiền thuê tháng đầu, mang tượng đi để “sao chép sơ bộ”, theo lời ông ta nói.
Cao nhân tất hữu cao nhân trị… Jean Leroi không biết câu này nên đã để tên lừa đảo kia phỗng tay mất con gà đẻ trứng vàng. Tất nhiên gã không bao giờ thấy lại nó, và chỉ được nhận có một tháng tiền cho thuê tượng: một trăm ngàn frăng.
Đức Mẹ Đồng trinh tuy đã rời xa làng Entrevaux, nhưng phép lạ vẫn phát huy tác dụng gấp nhiều lần trước, vì Michel Antonini là tên bịp tầm cỡ hơn hẳn chủ hàng cà phêquán trọ. Gã làm ăn với qui mô lớn hơn gấp bội.
Michel mang tượng lên Paris. Cần nói ngay: gã không tái diễn trò phép lạ “tượng chảy máu”. Gã thuê in những bức tranh thờ có hình Đức Mẹ Đồng trinh làng Entrevaux, gửi qua bưu điện kèm theo thư yêu cầu quyên góp. Thư hồi âm chuyển về cho gã những món tiền khiêm tốn, nhưng số lượng thư rất lớn vì bức tượng đã nổi tiếng như cồn, báo chí đã từng nói tới rất nhiều. Kết quả khiến Michel Antonini đánh bạo rao bán cả những mảnh quần áo vấy những giọt máu kì diệu, với cái giá vẫn rất khiêm tốn. Vải được gửi bán khắp các thành phố Pháp, gửi ra bán cả ở nước ngoài. Kết quả vẫn thế: tích tiểu thành đại, gã thu gom được một món tiền rất lớn.
Quá say sưa trước thắng lợi Michel Antonini phạm sai lầm. Bằng số tiền kiếm được, gã dựng bộ phim Phép lạ ở làng Entrevaux, rồi bỏ tiền thuê hẳn một rạp chiếu bóng ở Paris để chiếu phim. Khốn thay, tài làm nghệ thuật thứ bẩy không đi đôi với tài lừa đảo nên buổi phim ra mắt gã chỉ bán được gần nửa số vé, buổi thứ hai rạp gần như không người, buổi thứ ba chỉ còn lại bốn khán giả: bốn bà già lụ khụ ngồi cầu kinh trong khi xem phim…
Michel Antonini bị phá sản, đã thế, gã máu mê cờ bạc nên còn đồng nào nướng hết vào cuộc đỏ đen. Tuy vậy gã vẫn chưa chịu bó tay, lại trở về với thủ đoạn cũ: bán thánh tích cho những người sùng tín. Dần dần công việc làm ăn của gã lại phất lên. Sau sáu năm buôn bán theo cách đó, năm 1961 gã có trong tay không dưới bốn chục triệu frăng cũ, tức bốn triệu frăng ngày nay.
Nhưng cũng là lúc xuất hiện kẻ sẽ phăng teo sự nghiệp bất lương của gã.
Kẻ đó không phải ai khác, chính là Jean Leroi. Chủ hàng cà phêquán trọ đã chần chừ rất lâu mới quyết định tố giác mọi chuyện, bởi lẽ tố giác kẻ thù cũng là tự kết tội mình. Nhưng thành công vang dội của Michel Antonini, kẻ đã lừa gã làm gã uất lên chịu không thấu. Jean Leroi viết bài vạch trần quả lừa, gửi đăng lên tờ tuần báo ngày xưa đã có bài nhiệt liệt ca ngợi “Phép lạ làng Entrevaux”. Bài báo của Jean Leroi có đoạn:
“Thủ đoạn lừa đảo của tôi quá thô thiển nên tôi vô cùng ngạc nhiên khi thấy thiên hạ mắc bẫy. Tôi đã bẻ gẫy ngón tay bức tượng từ trước, rồi đính lại hờ hờ. Khi tượng bị tôi hất ngã, tất nhiên ngón tay gẫy bị rời ra. Tôi chích ngón tay lấy máu bôi vào ngón tay thánh Anne. Rất đơn giản! Vậy mà ai cũng tin. Trừ các chức sắc Giáo hội.”
Cũng chính các chức sắc Giáo hội đưa vụ này ra tòa. Qua đơn kiện của đức giám mục, vụ “Đức Mẹ Đồng trinh làng Entrevaux” được đưa ra xử ngày 24 tháng Chín 1962. Tòa kết án Michel Antonini ba năm tù, Jean Leroi mười ba tháng…
Đức Mẹ Đồng trinh làng Entrevaux – tức bức tượng thánh Anne bị gọi lầm như thế – biến mất tăm, không ai trông thấy nữa.
Rất có thể – biết đâu đấy? một bữa nào đó, bạn thấy nó đứng giữa phiên chợ đấu giá và rước nó về. Nếu tình cờ thấy nó chẩy máu, bạn nên làm theo lời cha xứ già của làng Entrevaux: cứ để mặc nó chảy máu bằng thích!
Phiếm luận:
Những kẻ lợi dụng tôn giáo để làm càn phải bị trừng trị đích đáng, như vậy quyền tự do tín ngưỡng mới được bảo đảm, xã hội mới được bình yên.
