Ngày mùng một tháng Tư, chi nhánh thứ ba của Ngân hàng Tân Tề do Lý Thực thành lập đã khai trương tại thành Thiên Tân Vệ. Từ mùng một đến mùng mười tháng Tư, hơn hai mươi chi nhánh ngân hàng khác lần lượt khai trương tại các phủ, châu, huyện ở Thiên Tân. Cùng lúc đó, tại phủ Tế Nam, chi nhánh Ngân hàng Tân Tề đầu tiên của tỉnh Sơn Đông cũng đã khai trương.

Ngay khi các ngân hàng Tân Tề ở các phủ, châu, huyện khác của Thiên Tân và phủ Tế Nam vừa mở cửa, đã đón nhận lượng lớn bách tính đến đổi tiền giấy, dòng người tấp nập như nước chảy.

Tuy nhiên, tại Phạm Gia Trang và Thiên Tân, số lượng bách tính đến đổi tiền giấy đã không còn nhiều như thời gian đầu nữa, các quầy giao dịch ở ba chi nhánh đã bắt đầu xuất hiện tình trạng trống khách.

Hiện nay, trên thị trường Phạm Gia Trang và Thiên Tân đã có hơn hai mươi vạn lạng tiền giấy đang lưu thông, tiền giấy và bạc trắng cùng đóng vai trò là tiền tệ, nhu cầu về tiền giấy về cơ bản đã bão hòa.

Để tiền giấy thay thế hoàn toàn bạc trắng, cần phải có thêm thời gian tích lũy mới có thể khiến bách tính ngày càng tin tưởng vào loại tiền tệ mới này.

Lý Thực thấy ba chi nhánh ở Thiên Tân có quầy trống, bắt đầu mở dịch vụ nhận tiền gửi của công chúng.

Đối với một ngân hàng, tiền gửi là nguồn vốn quan trọng cho vay. Sử dụng vốn từ các kênh khác không thể lâu dài và an toàn bằng tiền gửi.

Tuy nhiên, dù sử dụng nguồn vốn nào để cho vay, chỉ cần phát vay ra ngoài, đều sẽ làm tăng tổng lượng tiền tệ trên thị trường. Ngay cả khi sử dụng bạc thực làm tiền tệ để cho vay, tác dụng số nhân tiền tệ cũng sẽ làm tăng lượng tiền lưu thông. Điều Lý Thực nói về "Bản vị bạc" không làm tăng tổng lượng tiền tệ, là nói đến "chế độ giấy bạc bản vị bạc" không làm tăng tổng lượng tiền tệ, chứ không phải nói đến nghiệp vụ cho vay.

Cho khách hàng mở xí nghiệp vay vốn, một mặt làm tăng tổng sản lượng xã hội, tăng nhu cầu về tiền tệ, mặt khác cũng làm tăng nguồn cung tiền tệ.

May thay, chế độ bản vị bạc có tính tự điều chỉnh. Tiền giấy của Lý Thực và bạc trắng có thể tự do quy đổi, một khi xuất hiện tình trạng vật giá tăng cao, thương nhân sẽ mang bạc đến nơi khác để thu mua hàng hóa, bạc trắng sẽ chảy ra ngoài lãnh địa của Lý Thực, làm giảm dự trữ bạc trắng thực tế của Lý Thực, từ đó buộc ngân hàng phải thu hẹp tín dụng, cuối cùng sẽ kiểm soát được tổng lượng tiền tệ ở Thiên Tân và Sơn Đông.

Vì vậy, dưới chế độ bản vị bạc, tổng lượng tiền tệ và nhu cầu tiền tệ của xã hội luôn khớp nhau, sẽ không xuất hiện tình trạng lạm phát đáng kể.

Các quốc gia sử dụng bản vị vàng vào thế kỷ XIX sau này không có tình trạng lạm phát kéo dài. Bản vị bạc cũng tương tự như vậy. Bảo sao của Đại Minh bị mất giá nhanh chóng là do bảo sao và bạc không thể tự do quy đổi.

Tuy nhiên, muốn thu hút bách tính đến ngân hàng gửi tiền, cần phải cung cấp sự tiện lợi cho khách hàng đến gửi và rút tiền. Trước kia, những người đến đổi tiền giấy phải xếp hàng dài, gửi rút tiền phải xếp hàng mất một canh giờ, thì không ai muốn gửi tiền vào ngân hàng cả. Nay quầy đã trống, việc đến ngân hàng giao dịch thuận tiện hơn, việc thu hút tiền gửi mới trở thành một khả năng.

Lý Thực đưa ra mức lãi suất ba phần trăm cho tiền gửi định kỳ một năm. Đối với những bách tính có chút tích lũy nhưng không có dự án đầu tư nào, mức lãi suất này vẫn có sức hấp dẫn nhất định. Hơn ba mươi lạng bạc gửi ngân hàng một năm có thể thu được một lạng bạc tiền lãi, tính ra còn hời hơn so với việc cất giấu bạc trong nhà.

Hơn nữa, Lý Thực yêu cầu khách hàng gửi tiền khi làm sổ tiết kiệm tại ngân hàng phải lưu lại dấu tay, sau này khi rút tiền phải đồng thời xuất trình sổ tiết kiệm và ấn dấu tay mới có thể giao dịch. Như vậy, tiền gửi trong ngân hàng người khác không thể rút được, gửi bạc vào ngân hàng cũng an toàn hơn so với việc cất giấu bạc trong nhà.

Nghiệp vụ tiền gửi vừa được tuyên truyền trên báo chí, dần dần đã có bách tính đến ngân hàng gửi tiền. Tin rằng với việc triển khai dần dần nghiệp vụ này, sẽ ngày càng có nhiều bách tính đến gửi bạc, thậm chí xóa bỏ hoàn toàn kiểu cất giữ tiền "cất bạc trong nhà" cổ xưa này.

Mùng mười tháng Tư, Lý Thực dẫn theo Lý Lão Tứ và Chung Phong cùng những người khác đi thị sát tại Sơn Đông.

Lúa mì vụ đông năm ngoái ở Sơn Đông do hạn hán nên không gieo trồng được, bách tính đều dựa vào khoai lang do Lý Thực cung cấp để sống qua năm. Lý Thực dọc đường đi qua các thôn trang, bách tính đều rất gầy gò. Rõ ràng là ăn một cân rưỡi khoai lang mỗi ngày không thể no bụng, bách tính đã sống qua một năm này trong tình trạng nửa đói nửa no.

Tuy nhiên, dù là nửa đói nửa no, chỉ cần qua được ngày tháng, bách tính sẽ không dựng cờ tạo phản. Sơn Đông năm ngoái không xuất hiện giặc lưu vong quy mô lớn, đó chính là công lao của khoai lang. Ngược lại, Hà Nam và Hồ Quảng với mùa màng thất bát tương tự đã rối loạn như một mớ bòng bong.

So với Hà Nam, Hồ Quảng, Sơn Đông được ăn khoai lang đã giống như thiên đường vậy.

Đi được một đoạn, Chung Phong đột nhiên nói: "Sư trưởng, nghe nói bọn giặc Sấm tháng này lại bao vây Khai Phong, tập hợp hai mươi vạn nạn dân, khí thế hung hăng. Hồ Quảng cũng không yên ổn, con nuôi của Trương Hiến Trung là Lý Định Quốc cũng đã đánh chiếm bốn tòa huyện thành. Lý Định Quốc này đưa ra khẩu hiệu chia lương thực, chia đều ruộng đất, miễn thuế, nơi nào đi qua bách tính đều gánh cơm mang nước ủng hộ."

"Triều đình lấy Tôn Truyền Đình làm Tổng đốc sáu tỉnh, điều mười vạn biên quân tiến về phía nam tiễu trừ giặc, nhưng quân giặc thế lực quá lớn, nhất thời khó mà dẹp yên."

Nghe lời Chung Phong, Lý Thực gật đầu.

Nay đã là năm Sùng Trinh thứ mười bảy, trong lịch sử nguyên bản, năm này giặc lưu vong càn quét khắp Quan Thiểm và Trung Nguyên, Lý Tự Thành đánh vào thành Bắc Kinh vào tháng Ba, thiên tử Chu Do Kiểm thắt cổ tự vẫn.

Tuy nhiên, giờ đây vì sự xuất hiện của Lý Thực, lịch sử đã rẽ sang một hướng khác. Quân nông dân mấy năm trước bị đánh cho tơi bời, hiện nay khí thế không còn lớn như trong lịch sử. Vì vậy Lý Tự Thành vẫn còn đang đánh Khai Phong ở Hà Nam, triều đình có mười vạn biên quân, vẫn có thể coi là ngang sức ngang tài với quân khởi nghĩa.

Chung Phong nói: "Lần trước thiên tử điều chúng ta đánh bọn thát tử, sư trưởng đã nuốt trọn Sơn Đông. Nay thiên tử đã sợ cái bụng của sư trưởng rồi, giặc lưu vong thế lớn như vậy, thiên tử cũng không hề điều động Hổ Bôn Sư chúng ta đi dẹp giặc."

Mọi người nghe vậy đều cười lớn, cảm thấy triều đình vô cùng buồn cười.

Chung Phong cười nói: "Sư trưởng, khi nào chúng ta bắt đầu bình quân ruộng đất và thuế khóa ở Sơn Đông? Phải chỉnh chết mấy tên sĩ thân trốn thuế này!"

Lý Thực không trả lời câu hỏi của Chung Phong, chỉ cưỡi ngựa đi về phía đông, vừa đi vừa quan sát tình trạng sinh sống của bách tính.

Đi được mấy chục dặm, Lý Thực còn nhìn thấy một công trình thủy lợi nhỏ của "Cục Thủy lợi" dưới trướng đang được xây dựng. Đó là một hồ chứa nước nhỏ, sau khi xây xong có thể tích nước phòng hạn, còn có thể nâng cao mực nước để tưới tiêu ruộng đồng.

Lý Thực đi đến ngoài rìa công trường đó, người đã đổ chút mồ hôi, đang định dừng ngựa nghỉ ngơi thì đột nhiên nghe thấy tiếng quát giận dữ của đại đội trưởng thân vệ: "Có thích khách! Bảo vệ Quốc công!"

Đại đội trưởng vừa ra lệnh, mấy chục thân vệ như một bức tường người vây lại bảo vệ bên cạnh ngựa của Lý Thực. Đại đội trưởng thân vệ cũng không màng lễ tiết, túm lấy Lý Thực kéo xuống khỏi ngựa, ấn chặt xuống đất.

Chỉ nghe thấy tiếng "bạch", "bạch", "bạch" ba tiếng nhẹ vang lên, ba tên thích khách trên một gò đất cách đó hơn một trăm mét về phía tây đã nổ súng. Hai thân vệ bảo vệ Lý Thực trúng đạn ngay lập tức, kêu thảm một tiếng rồi ngã xuống.

Hai mươi thân vệ cưỡi ngựa lao về phía gò đất đó. Lý Thực nhìn về phía đó, quả nhiên thấy trên gò nhỏ đó lờ mờ một làn khói trắng, trong bụi cỏ ẩn nấp ba tên thích khách cầm hỏa súng dây. Lúc này bọn chúng thấy thân vệ đã bảo vệ chặt Lý Thực, lập tức nhảy lên con ngựa phía sau rồi bỏ chạy.

Thân vệ của Lý Thực cưỡi tuấn mã đuổi theo, khoảng cách với những tên thích khách đang chạy trốn ngày càng gần.

Lý Thực cau chặt mày, thầm nghĩ thế lực phương nào mà to gan lớn mật, dám đến ám sát mình.