Ngày hai mươi bốn tháng Hai, lứa học sinh trung học thứ hai của trường Trung học Phạm Gia Trang đã tốt nghiệp.

Trường Trung học Phạm Gia Trang của Lý Thực được thành lập vào tháng Tám năm Sùng Trinh thứ mười bốn, đối tượng tuyển sinh là những học sinh đã tốt nghiệp tiểu học và có thành tích đạt yêu cầu.

Học sinh trung học sẽ nhận được sự giáo dục trong ba năm tại trường, học các kiến thức cơ bản về ngữ văn, toán học, lịch sử, địa lý, vật lý và hóa học. Tất nhiên, việc học những kiến thức này đều là giáo dục tố chất cơ bản, chỉ cần để học sinh hiểu được đại khái là được. Còn điều mà trường trung học thực sự coi trọng, sử dụng một phần hai thời lượng tiết học để liên tục nhồi nhét, chính là môn "Công đức".

Giáo dục về công đức được nền giáo dục trung học coi là trọng tâm duy nhất cần nắm bắt, để đảm bảo học sinh sau khi nhận giáo dục trung học đều biết công đức là gì, làm thế nào để thực hành công đức, làm thế nào để trở thành một quan lại có công đức.

Công đức chính là điểm khác biệt giữa học sinh của Lý Thực và các tri thức Nho học. Nho gia chỉ giảng về trung hiếu nhân nghĩa, trong mắt Lý Thực, những điều này đều là báo ân, là tư đức. Lý Thực cho rằng: Một quan lại chỉ biết đến tư đức tuyệt đối không phải là một quan lại tốt. Chỉ có hiểu về công đức, thấu hiểu công đức, khắc ghi tư tưởng công đức vào tận xương tủy, mới có thể làm một vị quan lại tốt biết làm chủ vì dân.

Lứa học sinh trung học đầu tiên tốt nghiệp vào tháng Tám năm Sùng Trinh thứ mười bảy, đã được phân bổ đến các cơ quan ban ngành ở Thiên Tân và Sơn Đông để nhậm chức. Những học sinh trung học này, với tư cách là những nhân tố tiên tiến đã qua giáo dục công đức, sau một thời gian rèn luyện ở các vị trí cơ sở, tương lai sẽ dần dần được đề bạt, trở thành lực lượng nòng cốt, thậm chí là lãnh đạo của các cơ quan như tòa án, cục thuế vụ và cục cảnh sát.

Một số học sinh có thành tích ưu tú trong môn công đức thậm chí còn được phân bổ trực tiếp đến tòa án làm trợ lý thẩm phán, cục cảnh sát làm trợ lý đốc sát, những vị trí quan trọng để đào tạo.

Vì lứa học sinh trung học đầu tiên được phân bổ vào các cơ quan chính phủ làm lại viên, lương bổng hậu hĩnh, công việc vẻ vang, hơn nữa còn được coi trọng trong các cơ quan, tiền đồ rộng mở, nên bách tính nhất thời thay đổi cái nhìn với trường trung học. Ngày nay, trường Trung học Phạm Gia Trang đã bị bách tính trêu chọc gọi là "Hàn Lâm Viện".

So với việc tốt nghiệp tiểu học chỉ có thể đi làm công nhân, công việc của học sinh tốt nghiệp trung học vẻ vang và có tiền đồ hơn nhiều. Thậm chí một số Nho sinh chưa từng được giáo dục tiểu học, dù đã hai, ba mươi tuổi, cũng nhao nhao muốn vào trường trung học để tiến tu.

Đối với những Nho sinh nguyện ý chấp nhận cải tạo tư tưởng, Lý Thực đều tỏ ý hoan nghênh. Vì vậy, quy mô của lứa học sinh trung học thứ hai, tức là những học sinh nhập học vào mùa xuân năm Sùng Trinh thứ mười lăm, đã tăng lên gấp ba lần, đạt con số hai ngàn người. Lứa tốt nghiệp thứ hai này sẽ hỗ trợ đắc lực cho các loại hình cơ quan mới được thành lập ở khắp nơi tại Sơn Đông.

Hiện nay, trường Trung học Phạm Gia Trang thực hiện chế độ nội trú toàn phần, mỗi năm có hai lứa học sinh, học sinh được tuyển trực tiếp từ các trường tiểu học ở Thiên Tân và Sơn Đông, một năm có thể đào tạo bốn ngàn học sinh tốt nghiệp. Tin rằng không bao lâu nữa, những học sinh tốt nghiệp hiểu về công đức, kiên định với tư tưởng công đức sẽ bước vào các vị trí trong cơ quan chính phủ, cải thiện tác phong và kỷ luật của các cơ quan chính phủ.

Những nhân viên hành chính hiện tại trong các cơ quan chính phủ chưa từng được giáo dục về công đức. Những người này sau này cũng phải vào trường trung học để nhận sự giáo dục công đức trong ba năm, quay lại lò nung để tái tạo, mới được quay lại làm việc trong cơ quan chính phủ.

Lý Thực đã dành thời gian tham dự lễ tốt nghiệp của lứa học sinh thứ hai này. Không chỉ tham dự lễ tốt nghiệp, Lý Thực còn có bài phát biểu trước ba trăm học sinh tốt nghiệp ưu tú tại hội trường của trường.

"Các vị là những học sinh ưu tú của trường Trung học Phạm Gia Trang, lần này sẽ được phân bổ đến các phủ, châu, huyện để bồi dưỡng rèn luyện. Sau này các vị sẽ là viện trưởng tòa án, cục trưởng cảnh sát, cục trưởng thuế vụ, thậm chí là trưởng quan địa phương của Lý Thực ta. Nhưng điều ta hy vọng các vị luôn ghi nhớ mỗi ngày, lại không phải là việc Lý Thực ta đã đề bạt, bồi dưỡng các vị. Điều ta hy vọng các vị mãi mãi ghi nhớ, chính là tâm công đức."

"Tư đức tất nhiên là đáng quý, ai mang lại lợi ích cho các vị, các vị tất nhiên nên báo đáp. Cái gọi là trung hiếu nhân nghĩa trong tư đức của Nho gia đều là đáng quý. Nhưng nói tư đức đáng quý, đó là trong điều kiện không ảnh hưởng đến công đức. Nếu vì tư đức mà không màng đến công đức, thì tư đức đó không còn là đạo đức nữa! Mà đã biến thành sự trao đổi lợi ích đáng xấu hổ."

"Tại Thiên Tân và Sơn Đông, Lý Thực ta mãi mãi không cho phép chuyện vì nhân tình lợi ích mà tổn hại đến lợi ích công cộng! Các vị mãi mãi phải ghi nhớ, các vị làm việc trong các cơ quan chính phủ, là để cho xã hội đạt được lợi ích tổng thể."

"Nếu tư đức và công đức xung đột, các vị phải không chút do dự mà kiên trì công đức. Ví dụ như các vị làm quan rồi, vị đại thiện nhân đã bỏ tiền nuôi dưỡng các vị đến nhờ các vị làm việc, các vị nên lấy lợi ích xã hội làm trọng, không chút do dự mà từ chối ân chủ của mình."

"Nếu cấp trên đề bạt các vị là một tham quan mưu lợi cá nhân, hoặc là một thanh quan cố gắng chuyển dịch lợi ích xã hội về quê hương mình, các vị nên đứng ra tố giác những vị lãnh đạo như vậy, tố giác tình trạng họ gây tổn hại đến lợi ích xã hội."

Nhìn xuống các học sinh dưới đài, Lý Thực nghiêm túc nói: "Các vị đều là những học sinh ưu tú nhất, tương lai sẽ nhanh chóng bước vào vị trí lãnh đạo. Ủy ban Kỷ luật của chúng ta mỗi ngày đều đang giám sát quan viên. Ta không hy vọng nhìn thấy bất kỳ học sinh nào được trường Trung học Phạm Gia Trang đào tạo ra bị Ủy ban Kỷ luật lôi xuống ngựa vì thiếu công đức."

Những học sinh phía dưới bị Lý Thực nói đến mức có chút căng thẳng, từng người một ngồi nghiêm chỉnh, không dám bàn tán.

Một lúc lâu sau, thấy Lý Thực không nói nữa, các học sinh mới vỗ tay nhiệt liệt.

Lý Thực cuối cùng đã đúc kết: "Có người nói chỉ có bồi dưỡng một giai cấp lợi ích mới, mới có thể củng cố thành quả cải cách, ta công nhận quan điểm này. Các vị, những học sinh hiểu về công đức này, chính là tập đoàn lợi ích mới mà ta bồi dưỡng. Các vị là người trên người, là quan viên, có tiền lương tháng và địa vị xã hội khiến bách tính ngưỡng mộ."

"Nhưng sự tồn tại của tập đoàn lợi ích mới này của các vị, lại có bản chất khác biệt với tập đoàn lợi ích ích kỷ trước đây. Sự tồn tại của các vị không phải là để hút máu từ cơ thể của các thành viên khác trong xã hội, mà là để trấn áp những kẻ tiểu nhân không có công đức. Là vì lợi ích tổng thể của xã hội được tối đa hóa, là vì dân giàu nước mạnh."

Ngày mồng ba tháng Ba, Lý Thực đến cánh đồng khô ở ngoại ô Thiên Tân, để thử nghiệm loại máy móc mới do mình phát minh — máy gieo hạt theo hàng.

Máy gieo hạt theo hàng là loại máy móc xuất hiện ở phương Tây vào thế kỷ mười tám. Khi máy gieo hạt theo hàng hoạt động, bánh xe đi bộ sẽ truyền động làm quay bánh xe gieo hạt, hạt giống từ cốc hạt trong hộp hạt giống theo lượng gieo yêu cầu rơi vào ống dẫn hạt, và đi qua bộ phận mở rãnh để rơi vào rãnh đã mở sẵn, sau đó thiết bị lấp đất trấn áp sẽ phủ đất và nén chặt hạt giống.

Máy gieo hạt theo hàng chính là máy gieo hạt tự động của hậu thế. Vào thời Minh, loại máy gieo hạt tương tự cũng được gọi là Lâu Xa. Tuy nhiên, Lâu Xa thời Đại Minh tương đối đơn giản, hoàn toàn không hoàn thiện và tiết kiệm nhân lực như máy gieo hạt theo hàng.

Trên thực tế, bất kể máy móc tinh xảo đến đâu, thì vẫn luôn là "máy móc". Sử dụng máy gieo hạt theo hàng để gieo trồng, chắc chắn là không thỏa đáng và đúng chỗ bằng việc sử dụng nhân lực gieo trồng. Nhưng máy gieo hạt theo hàng lại cải thiện hiệu suất gấp hàng chục, hàng trăm lần so với gieo trồng bằng nhân lực, có thể giúp một người gieo trồng được diện tích đất canh tác mà trước đây họ hoàn toàn không thể tưởng tượng nổi.

Ở Đại Minh, do dân số bão hòa, đất đai khan hiếm nên không có nhu cầu về máy gieo hạt theo hàng. Còn ở châu Âu khi phát hiện ra Tân Đại Lục, diện tích đất canh tác gần như là vô hạn, nhu cầu về máy gieo hạt theo hàng lại vô cùng cấp bách. Vì vậy, Trung Quốc đã phát minh ra Lâu Xa hơn một ngàn năm, nhưng lại chưa bao giờ cải tiến Lâu Xa đạt đến trình độ kỹ thuật của máy gieo hạt theo hàng.

Tuy nhiên, Lý Thực lại có nhu cầu về máy gieo hạt theo hàng, bởi vì Lý Thực sắp phát binh đánh Liêu Đông. Sau khi chiếm được vùng đất đen rộng lớn ở Đông Bắc, đất rộng người thưa, chính là nơi để máy gieo hạt theo hàng thỏa sức thể hiện tài năng.