N

HỮNG NGÀY RẢNH, nằm chốt thường toàn những ngày rảnh, không vất vả như thời huấn luyện. Chỉ có mỗi ban đêm khổ vì gác địch. Những ngày như thế, tôi xách AK đi vẩn vơ dọc bờ mương bắn cá. Tháng 12 rồi mà sen súng hồng vẫn nở. Điều đó quả là lạ với một anh học trò mới đi bộ đội. Nhớ sen hồ Tây, cữ tháng Chạp là sen tàn. Chỉ còn những cọng khô tiêu điều xơ xác. Lá sen tàn quăn lại trong gió bấc. Đầm sen hiu hắt, lấy chỗ cho những con le le lầm lụi chổng mông lên trời lặn hụp kiếm mồi. Song ở đây sen súng vẫn rộ như mùa hè. Nước trong leo lẻo. Đứng rình một lúc, từng đàn cá mã giáp to cỡ bàn tay từ từ nổi lên. Thân cá dẹp, lốm đốm chấm sáng hoa, đôi râu vây ngực dài thướt chuốt trắng như sợi cước. Đích thị cá mã giáp. Thằng lính Bắc mới vào miền Nam cái gì cũng lạ, thầm thắc mắc sao cá mã giáp ở đây nó to khủng thế?

Ngày bé, tôi ham nuôi cá cảnh. Buổi trưa hay mò ra hàng mấy bà bán cá, nơi tiếp giáp giữa chợ Đồng Xuân và chợ Bắc Qua. Cá gì mà tôi không lạ? Vạn long, mã giáp, thần tiên, sê can, hồng tử kỳ, kiếm mắt đỏ, mún, ngựa vằn, hắc quần, mây chiều… Rồi chọi hồng, chọi tím than… Rẻ nhất, mắn đẻ nhất là mấy anh khổng tước. Con đực bé tí và đỏm dáng, lúc nào cũng xun xoe quanh con cái, rình húc mõm vào cái bụng đầy trứng. Cái giống khổng tước cái động tí là chửa. Tóm lại không thiếu loại gì tôi không biết, nhưng cá mã giáp to như bàn tay thì chưa thấy bao giờ.

Tiếng súng bắn xuống nước bùm bụp. Cá láng bụng trắng đìa. Tôi lội xuống vớt được mấy con chạy về khoe ầm lên. Các anh lính cũ ôm bụng lăn ra cười. “Mày bảo gì? Cá mã giáp hả? Mã giáp là cá gì? Ối giời ơi…! Mấy con sặc bông mà bày đặt mã giáp. Lại học được thêm một từ mới bày đặt”. Đơn vị năm đó toàn lính Bắc từ chỉ huy tới lính, nhưng ngôn từ thì rặt Nam Bộ tuy vẫn nói giọng Bắc. Từ đó, tôi quen dần với những từ cà chớn, dễ nóng, bầy hầy, hết sảy, nam nam… Và cũng học thêm một điều nữa là bắn cá xong phải lấy miếng mùng rách vớt ngay… Vì cá bị sức ép, bị choáng thôi. Chỉ một lát sau là nó hồi lại. Cá mang về om với lá, với đài hoa cây chân vịt chua cọng tím là món ăn hằng ngày của lính chốt.

Anh Nhương lại có kiểu bắt cá đặc biệt khác. Không biết anh ấy kiếm đâu được quả đạn B.40 lép liền xoáy tháo ngòi nổ ra, buộc vào một thanh tre cứng dài chừng 2m rồi vác xuống cái đìa cạn gần Đại đội 4. Cái đìa nhỏ nhưng khá sâu, tròn như một hố bom cũ. Nước đìa mùa khô vẫn ngầu đục vì cá quẫy đớp sùng sục. Anh Nhương sai tôi vào xin khẩu đội ít liều cối, cho vào đầu đạn đốt mồi. Thuốc nổ TNT bắt lửa cháy thổi khói ra đen kịt. Chờ thuốc cháy đều, anh Nhương nhúng cái dụng cụ bắt cá quái dị ấy xuống đìa. Rà đi rà lại một lúc như đi cày cho thuốc cháy hết. Tụi lính trung đội lội xuống quờ quạng mò, quăng liên tiếp lên bờ những con cá lóc đen bị say thuốc to cỡ cổ tay. Tôi rất sợ cái dụng cụ nghề cá ghê gớm này.