G

ẦN NHƯ 100% anh em lính chiến trường Campuchia đều hút thuốc từ cán bộ tới lính, và chung thủy như nhất với điếu thuốc rê.

Một dúm sợi thuốc dàn đều trong miếng giấy báo hình chữ nhật xé tay, lem nhem cuốn loe đầu lớn đầu nhỏ. Le lưỡi liếm ướt viền bao dán thân, ngón tay giọng lại đầu loe cho dễ châm và chặt khói hơi đầu. Bây giờ rút thanh củi cháy dở, phù qua cho bay tàn bụi rồi rít hơi châm thuốc. Phải châm bằng củi vì thằng nào có cái hộp quẹt bánh xe bấc dầu hôi, quẹt nửa vòng cháy ngay, cả vòng cháy tay, để bàn mất ngay là nó giữ khư khư như giữ mả tổ. Sung sướng như lúc đói được ăn, lúc khát được uống. Ni cô tin dạng nguyên khai, nóng ấm âu yếm lấp đầy đôi lá phổi, nhất là những hơi thuốc buổi mai sớm. Hành quân tác chiến lâu ngày đói thuốc, về cứ vội sâu rít hơi đầu có thể ngây ngất đến run tay.

Thuốc rê có nhiều xuất xứ. Phổ biến nhất giai đoạn đầu là thuốc rê Tây Ninh, do các chuyến xe nhu yếu phẩm chở sang. Hậu cần tiểu đoàn sắp có người theo ban 3 về nước, anh em lên đăng nhu cầu. Đăng ký mồm thôi chứ trong túi làm gì có xu nào. Tiền sẽ được trừ khi lĩnh phụ cấp không thiếu một đồng. Thuốc rê Tây Ninh cũng có loại nặng loại nhẹ. Các rê thuốc ép mỏng hình chữ nhật, các sợi thuốc nằm song song được hồ ép với nhau, khi hút phải lựa xé tở cho sợi thuốc bông ra. Đầu đót điếu thuốc sâu kèn quánh đen nhựa khói qua từng hơi rít của những tay ghiền nặng.

Loại thuốc về sau chúng tôi hút là thuốc rê của dân bạn. Mã thuốc rê dân bản xứ có phần sáng đẹp hơn thuốc Tây Ninh. Sợi thuốc vàng sậm, được gói trong tấm lá dầu tươi bánh tẻ để giữ ẩm. Mùa khô, cả tấm lá gói lần đùm thuốc bên trong có khi giòn tan như tấm bánh tráng. Khi vấn thuốc phải nhẹ tay không điếu thuốc vỡ tan từng sợi nhỏ. Đừng thấy vàng sợi mà tưởng nhẹ. Chưa quen đô làm hơi đầu trọng khói chút là thấy như có cục đá chẹn ngang họng. Nhưng cùng với tháng năm, chúng tôi quen dần với cái duyên khói này và thấy hợp dần. Hơi khói gắt, có mùi hương thoảng hắc. Thuốc này ủ kỹ, rồi vấn lá trên đùi non vũ nữ Apsara không biết có ngon hơn vị xì gà La Habana hay không, nhưng cái mùi hắc này nó làm chúng tôi nhận biết địch đang ở gần trong đêm. Dân bạn cũng như lính Kh’mer Đỏ ít khi vấn thuốc bằng giấy báo, họ vấn thuốc bằng lá cò ke kiếm ở trong rừng. Mùi lá cò ke quện khói thuốc rê nặng, ám với mồ hôi da người khét nắng mặt trời nhiệt đới, tạo thành một thứ mùi đặc trưng mà chúng tôi gọi là mùi địch. Đêm thanh tịch mịch chợt nghe mùi địch, lính mới có thể vãi đái ra quần.

Sau này nữa, tôi lại được thưởng thức một loại thuốc rê đặc biệt khác, đó là thuốc rê tự trồng của lính sư đoàn bạn, Sư đoàn 339 chốt trên biên giới Thái. Một buổi sáng sớm, tôi còng lưng thồ gạo vượt dốc công binh khu 5 nhà. Gần hết dốc, vào lán quân bạn ngồi nghỉ xin hớp nước. Trông ra sau, tôi thấy một luống cây trụi thùi lủi như những cái cọc xanh cao hơn cả mái lán, trên ngọn lưa thưa mấy búp còi. Tôi thấy lạ, hỏi thì tụi nó bảo cây thuốc rê đấy. Có điều chúng tôi vặt hết lá để hút rồi. Đơn vị mới vào tải gạo, thuốc rê dự trữ mang theo vẫn còn nhiều nên chúng tôi san sẻ cho cái lán nghỉ chân này vài cơ số.

Một tháng tải gạo dần trôi qua, một năm gian khổ dần đi hết. Cả chúng tôi lẫn chúng nó đều hết thuốc hút. Bây giờ đến lượt chúng nó lại là người san sẻ. Chúng tôi ra sau lán, cắt thân cây thuốc rê, tỉ mẩn tước ra từng sợi rồi sao thuốc bằng cái ăng gô inox. Sợi thuốc thân bổi khô dần dưới nhiệt, tỏa mùi tươi hăng ngái nhưng vẫn giữ nguyên màu xanh tái, không vàng như thuốc được ủ. Không hề gì. Những điếu thuốc xanh vẫn tỏa khói dưới tán rừng xanh, mang đến hy vọng xanh cho bọn đầu xanh tuổi trẻ ru đời vào quên lãng. Mẹ kiếp, thật đúng như một câu thơ Chinh phụ.

“Những người chinh chiến bấy lâu

Nhẹ xem tính mệnh như màu cỏ cây.”