T

HẤY THỂ TRẠNG TÔI QUÁ YẾU, đại đội điều trị chuyển tôi lên viện sư đoàn. Cảm giác an ủi được về hậu phương đánh thức nỗi hy vọng khiến người tỉnh lại. Sau gần cả ngày nằm bẹp gí trên thùng xe quăng quật, mở mắt ra đã thấy những tàu lá thốt nốt trôi qua trên bầu trời chói sáng. Có cả những cành cây me tây nữa. Thoảng đâu đó mùi khói rơm rạ hanh cay đôi mắt nhức. Tôi đoán đã về đến Kampong Ch’nang, cái thị xã gần một năm trời mới gặp. Muốn dậy ngó quanh nhưng không đứng lên được đành nằm im chờ đợi.

Rồi xe cũng đỗ lại. Viện 97 ở trên một cái nền chùa cũ khá cao. Từ chỗ đỗ xe lên đến nền chùa chỉ khoảng vài chục bậc, nhưng với tôi lúc đó là cả một triền núi dốc dài. Tôi chống gậy, vừa đi vừa thở. Đội điều trị đưa tôi xuống một gian nhà rộng lợp tôn kẽm như cái nhà lính ở Trảng Lớn Tây Ninh. Vách nhà cũng thưng bằng các tấm ghi, gỗ ván tạm bợ. Hai hàng phản bằng các tấm ván ép dày hai bên cho thương bệnh binh nằm, có chừa lối đi ở giữa. Anh em thương bệnh binh sư đoàn thời gian này không nhiều, chỉ khoảng hơn hai chục. Kiếm một chỗ trống trên cái phản công cộng, tôi chuẩn bị chỗ nằm cho mình. Lúc mở ba lô thấy có một tấm dù lạ màu rêu, tuy cũ và tươm hết các viền mép nhưng còn khá tốt, không biết ở K.23 ai đó đã nhét vào cho. Tôi trùm tấm dù thiếp đi vào giấc ngủ chìm.

Sư đoàn bộ Sư đoàn 9 thời gian này đóng ở sân bay Kampong Ch’nang. Viện 97 nằm gần ngay thị xã, trong một cái phum cũ phía đông sư bộ. Tuổi trẻ phục hồi sức khoẻ nhanh chóng. Bây giờ tôi đã tự lên lĩnh thuốc trên nhà điều trị được. Dứt đợt sốt đến kỳ ăn trả bữa. Lúc nào cũng thấy đói, đói kinh khủng. Buổi sáng, tôi với thằng Trung lính Trung đoàn 3 lân la xuống bếp nhặt rau mổ cá giúp anh nuôi để được họ cho thêm cơm hoặc cháy. Chiều leo mấy cây lê ki ma quanh chỗ ở hái những trái vàng gần chín, khoét những lỗ nhỏ gần cuống, nhét vào mấy hạt muối rồi vùi vào đám lá khô ngay gốc. Làm thế trái sẽ rất mau chín. Sau những bữa cơm không biết no, chúng tôi tráng miệng bằng món đó. Mồm miệng xong món đét xe dính đầy bột vàng lem nhem nhưng vẫn cảm thấy chưa vừa bụng. Việc lấp đầy cái dạ dày hình như lúc nào cũng rỗng là việc quan trọng nhất.

Đôi khi chúng tôi đi nhờ xe bò của dân ra thị xã chơi. Cuộc sống hậu phương bình thường đã dần dần trở lại. Tiền Riel của chính phủ mới đã được phát hành nhưng tiền Việt cũng rất thông dụng. Lính Việt đang trở thành một bộ phận của xã hội mới. Kampong Ch’nang nhỏ nhắn và yên tĩnh, khiêm nhường nép mình dưới những hàng me tây xanh mát. Kiến trúc nhiệt đới các công thự theo phong cách Pháp còn nguyên vẹn. Buổi sáng sớm trên đường phố, đoàn xe bò đủng đỉnh lăn bánh về phía chợ bờ sông. Những cặp bò vừa đi vừa bĩnh phùm phụp ra đường, khinh khỉnh nhìn những chiếc xe hơi Renaul nước sơn còn khá tươm bị tháo hết bánh, nằm gỉ ngoèn trong các bãi cỏ. Dường như khoái trá với sự độc quyền vận tải, thỉnh thoảng chúng lại rống lên rất hãnh tiến.

Những chùm ống nước thốt nốt ngọt, nước thốt nốt chua treo lủng lẳng trên xe bò, trên hàng rào bê tông. Dân chợ thị xã keo cú hơn dân thị trấn Ponley, xin thử nước thốt nốt chua họ không cho. Khi ở thị thành, tính sĩ diện con người nó cũng lớn hơn một tí. Hỏi xin một lần không được thì bỏ, chúng tôi không thèm giựt gánh uống đại mặc dù cũng có đôi chút tức tối...

Bằng cách nào đó, hàng tiêu dùng Thái Lan theo chân những thương lái gốc Hoa đã bắt đầu xuất hiện. Thuốc lá Samit, thuốc lá 111, Gold City 85, kem đánh răng Hynos, vải vóc... Những loại hàng hoá quyến rũ thơm phức. Nhưng đắt hàng nhất phải kể đến đủ loại dép tông. Tông hai quai đế dày nhiều lớp màu như cái bánh chín tầng mây, tông màu gan gà mỏng xỏ ngón. Các cô gái mới từ phum ra thử dép, ngón chân cái toè đen sì, ngượng ngập kẹp vào cuống quai lắc lắc. Thật khó hình dung khi mới cách đây 9 tháng, tiểu đoàn tôi đổ bộ từ bến cá qua những căn nhà hoang trên dãy phố này tấn công giải vây ga Rômia. Bây giờ một cuộc sống phong phú hoàn toàn khác đã hiện thân, mặc dù thị xã nằm cách khu chiến của trung đoàn tôi chưa đầy 100km.

Bay trên tất cả khung cảnh ấy là hơi thở của mùa khô, cái mùa tinh tươm sạch sẽ và trù phú. Lúa đã gặt và cá đang hong trên các giàn sấy. Nắng sáng đang dâng trắng loá trên những con đường đất khô ráo, nhưng chỉ dừng lại dăm phút trong bóng râm của rặng xoài đang tuôn hoa đã thấy mát rượi. Không khí nhẹ và bổng, lẫn trong đó đủ thứ mùi vị âm thanh của đời thường. Mùi thốt nốt chua, mùi mắm bò hóc, mùi cá tươi lẫn mùi thuốc lá thơm. Ấn tượng nhất là mùi xà bông Camay, xà bông Lux khi cái xe bò chở đám đàn bà con gái quấn sà rông chặt cành hông vượt qua. Cả gần chục mụ memai vú căng thây lẩy, lắc lư trên chiếc xe lệnh khệnh hành hạ cặp bò hổn hển. Có cảm giác mấy mụ này chỉ xát xà bông lên người, nhúng qua nước chiếu lệ rồi phi ra thẳng chợ nên cái mùi nó mới đậm đặc gây nồng như thế. Mùi xà bông thơm đàn bà nó như gây mê, làm con người trẻ tuổi trong tôi nôn nao rạo rực. Mỉm cười vô cớ, vuốt lại cái quần nhàu rộng thùng thình, tôi hiểu sức lực đang dần phục hồi sau trận sốt ác tính.

Khi người ta khỏe, cuộc sống trở nên vui vẻ và đầy cảm xúc. Sắc màu rực rỡ hơn trong mắt, âm thanh vang động hơn trong tai. Thấy yêu, thấy nhớ, lạc quan hy vọng nhiều lên. Cữ này đã gần Tết Nguyên đán ở quê nhà. Gió tết đã lộng trên vòm lá cao lấp lánh. Ong mật vo vo rúc trong các tầng hoa xoài. Tiếng lục lạc vui chen khẩu mõ bò đôi. Tạp giọng nữ cao xô nhau lói chói lấp đầy khoảng chợ, nhưng không lấp được tiếng ca trong vắt Thanh Tuyền phát ra từ cái đài cát-sét của thằng buôn vàng. Ngập ngừng sương rơi non xa. Chiều thu giăng lưới cô đơn. Nghe tiếng mưa sầu chứa chan.... Mùa thu xa vắng và cổ quái của riêng đất Bắc bỗng cứa lòng nỗi nhớ. Bởi mùa thu Thanh Tuyền trong cái cát-sét đó nên chúng tôi nghiện ra chợ chơi dù không tiền trong túi. Giọng mềm thương nước Việt quê nhà bỗng gặp, như đóng đinh hồn xanh tứ chiếng giữa muôn ngàn tiếng lạ xứ người.

Tôi kéo thằng Trung lại gian hàng mơ ước. Một tủ kính sáng trưng bày đủ các loại đồng hồ đeo tay các nhãn Rado, Citizen, Orient hoặc Seiko… Giá mỗi chiếc là 2 chỉ vàng. Hồi đó cán bộ chính sách trong trận bắt hụt Tàmok không thu chiến lợi phẩm thì bây giờ có phải đã đổi được cái đồng hồ nữ xinh xắn kia, làm quà cho em gái. Khi trở về còn có cơ hội nói phét rằng tao đã tránh được nhát lê của địch trong một trận giáp lá cà. Khử nó xong thu được cái đồng hồ chiến lợi phẩm này. Em gái tôi mới đỗ đại học Tài chính nhưng không dám nhập học vì phải cắt hộ khẩu Hà Nội. Mẹ tôi không muốn em đi học xa trong khi tôi đã đi bộ đội. Than ôi nhìn thèm thế thôi. Có vét sạch tiền Việt trong túi, hai thằng cũng chỉ đủ mỗi đứa một ly đá bào trộn đường thốt nốt và hạt é pha màu xanh đỏ.

Đoàn xe vận tải cỡ nhỏ màu trắng in hình biểu tượng của Tổ chức Lương thực Thế giới (FAO) đậu ở gần chợ. Thùng xe chở các bao gạo và các cô gái rất xinh đang cười đùa như nắc nẻ. Có lẽ họ là người nước ngoài đến đây làm công tác tình nguyện cứu trợ. Trông thấy hai thằng tôi họ im bặt như nhìn thấy quái vật. Hẳn họ hiểu bọn tôi như một lũ xâm lược hoặc người rừng. Tôi nhìn lại mình qua tấm kính hàng xe nước đá. Một mớ tóc lưa thưa rụng gần hết vì sốt úp lên một gương mặt dãi dầu xanh tái. Bộ quần áo màu xanh sĩ lâm tự khâu lấy vụng về, đã toả mùi mồ hôi chua do lười giặt. Tôi nhìn vào đôi mắt tôi trong tấm kính ấy. Thấy gì không anh lính tình nguyện? Thấy một nỗi hờn giận điên cuồng vô cớ bùng lên. Tôi bật đứng dậy, thẳng tay đập tan cái ly xuống vỉa hè. Tất cả xung quanh im phăng phắc. Tôi ném tất tiền vào cái khay rồi kéo thằng Trung về.

Có những vỉa hè khác, chẳng buồn như cái vỉa hè tan vỡ này. Cách đây chỉ mới năm trước chúng tôi còn đi học giữa hai hàng sấu rắc đầy hoa trắng.