A
NH NHƯƠNG ĐI CHỢ PONLEY thử nước thốt nốt, lúc về mặt đỏ tía tai kéo theo một thằng ranh con chừng tám chín tuổi mồ côi cả cha lẫn mẹ. Anh ấy vung tay tuyên bố: “Thằng con tao vừa đúc đấy” rồi lăn quay ra võng ngủ.
Toàn cồ hi hí cười bảo: “Đúc đếch gì mà nhanh thế”. Trung khói gật gù, bảo nằm quay đơ thế kia chắc vừa đúc bằng 2 ống thốt nốt là cùng. Thêm đứa bé con không vấn đề gì với đám lính đang buồn tẻ, kể cả khi nó được đúc bằng ống thốt nốt thật. Nhà sàn, phum ngói, trẻ con, phụ nữ lẫn con lộ 5 rộn tiếng xe đi ngoài kia với chúng tôi đều thân mật như ước vọng đời thường. Ngả chiều, anh Nhương mới tỉnh dậy, khá bất ngờ với thằng con ngẫu hứng do chính anh ấy mang về.
Tụi tôi gọi nó là Sên và cho nó ăn ngủ cùng trung đội. Thằng Sên trắng trẻo, không đen trũi như tụi trẻ con chúng tôi thường gặp, rất có ý thức cá nhân trong cuộc sống chung. Hằng ngày, nó lần mò đi hái rau tập tàng xung quanh chỗ chúng tôi ở. Rau càng cua hay mọc dưới gốc thốt nốt, gốc dừa nơi đất ẩm, giữa những đốt rễ chùm. Thứ rau dại vị he mát chấm nước thịt hộp sốt cũng đỡ. Sau bữa cơm, nó trả ơn bằng cách ngồi nặn trứng cá hầu ông bố trời cho đang nằm thiu thiu khoái trá nghe dân ca và chèo. Vỏ chiếc radio bán dẫn màu mận tím của anh Nhương qua buổi trưa trắng kịt các nhân trứng cá nó nặn ra bôi vào, trông ghê chết người.
Khi nó đi lấy cơm, Chí đen thường hào phóng ấp thêm vào suất trung đội một tảng cháy. Đêm nhỡ buồn tè, nó biết đánh động thằng gác hầm ngoài bằng tiếng ho thanh rất tội. Thằng Sên không gây phiền cho chúng tôi, nhưng chỉ huy tiểu đoàn không thích nó, nhất là từ sau hôm địch suýt luồn vào trung đội vận tải. Sáng hôm dân trong phum chôn xác bảy thằng địch bị diệt, nó cũng theo ra xem, bình thản nhìn người ta nhặt nhạnh dọn dẹp từng phần thân thể đồng loại. Hẳn nó đã quá quen nhiều cảnh còn kinh hoàng hơn thế dưới thời công xã Kh’mer Đỏ hoặc trong những chuyến hành hương lính Pôn Pốt ép buộc lùa chạy trong rừng. Hôm sau, anh Lộc chính trị viên phó bắt anh Nhương gọi trưởng phum đến bàn giao thằng cu Sên, dứt khoát đoạn tuyệt tình cha con thốt nốt. Duyên trời đến đó thôi đành cạn. Mấy hôm sau chúng tôi lại thấy nó lang thang vật vờ ngoài chợ. Hơi bùi ngùi cám cảnh nhưng tự an ủi lòng rằng trước khi có chúng tôi nó vẫn sống tốt. Đất nước này có đến cả hàng ngàn đứa trẻ con như thế, thương bao nhiêu cho đủ thành Phật bà nghìn mắt nghìn tay.
Năm 1982 được về trại viết Ph’nom Penh, tôi nhớ lại câu chuyện này nên cố gắng dựng thành một truyện ngắn. Thằng bé trong truyện tên là Kham San. Anh lính Việt đã cứu nó trong một trận đánh ác liệt chứ không phải ngẫu hứng ba bị xách về sau một cơn say thốt nốt. Tình cha con quốc tế tỏa sáng đằm thắm cao cả, và em bé sau này được gửi đi học chứ không phải lại trở về dãy lều chợ Ponley xác xơ lá bánh bu đặc những ruồi.
