H

ÔM SAU, chúng tôi hành quân tiếp ra thị trấn Ponley.

Lại thấy đồng bằng cùng dáng thốt nốt thân thuộc đứng trên bờ ruộng. Khỏi phải nói là đã háo hức như thế nào. Đơn vị đã cua một vòng hàng trăm cây số như cơn lốc chậm, cuốn quanh một vòng rừng sâu núi thẳm. Dời khỏi lộ 5 bắt đầu từ thị xã Kam Pong Ch’nang, vòng qua Kam Pong S’Peu, đến bây giờ mới gặp lại lộ 5 tại một khúc đoạn khác phía Tây Biển Hồ.

Hành trình nửa năm ác liệt này đã cướp đi nhiều người lính tiểu đoàn, có những anh em còn không kịp biết tên. Bây giờ lại gặp mùi mắm bò hóc, mùi phên lá thốt nốt ngâm, mùi phân bò nồng ngấu. Lại được nghe tiếng lục lạc ling king, tiếng mõ trâu lốc cốc, tiếng đời bình thường xào xạc thân thương vọng buổi chiều nóng mùa hè. Các em gái đen bóng tóc hoe, cười toét nghe câu tán cũ mèm on xalanh boòng tê. Phấn khích lắm! Chúng tôi thèm được sống trong một xã hội loài người. Suốt nửa năm chui lủi săn đuổi địch như loài cầm thú trong rừng núi đại ngàn, bây giờ chúng tôi lại được nghe tiếng con gái cười tình the thé. Sướng thật! Thậm chí ngửi mùi nhựa đường dưới nắng bốc lên hăng hắc cũng thấy sướng.

Một chú thanh niên hát ông ổng trên vòm cao cụm thốt nốt. Giọng nam trung khá trong và vang. Lá khô cọ tàu loạt soạt, chùm ống rỗng ống đầy va lốc khốc bên sườn. Nó không biết đang có một đám quỷ sứ vui tính khát men sáu tháng đang đứng bên dưới ngửa mặt nhìn lên. “Ê! Xuống mau! Oi kh’nhum phức tich tich”. Đám lính Việt dừng lại bu tròn lấy gốc cây. Nó leo xuống nhe răng cười như mếu. Chùm ống tre buông tuồng chổng ngược hướng nắng xiên như súng cối tám dựng nòng. Hớp nồng sữa đục men trời thơm say tràn qua cổ họng, giọt rớt giọt trên cổ áo phanh trần lầm bụi. Một loáng sau chỉ còn lại các ống rỗng không. “Ê lần sau đừng có vừa trèo cây vừa hát nghe thằng em!”. Mặt nóng bừng bừng. Lâu lắm mới lại được uống nước thốt nốt. Chúng tao mà đóng quân ở đây lâu thì chắc nhà mày sạt nghiệp.

Đại đội 1 sang bên kia lộ 5, hành quân qua chùa đến đứng chân phum Khon roong, một cái phum mới lác đác có người ở. Đặc biệt, ngôi chùa này hầu như còn nguyên và sạch sẽ, không bị đập phá hoặc tàn tạ như các chùa khác mà chúng tôi từng thấy. Khu vực này khá nhiều chùa. Tiểu đoàn bộ đóng quân tại một cái nhà chờ bằng gỗ lớn cạnh một ngôi chùa khác. Trên thị trấn lại có một cái chùa lớn sân rộng mênh mông nữa.

Vùng này trước kia chắc hẳn đông dân và trù phú. Nhưng bấy giờ dân đang đói. Lúa xanh đồng nhưng gạo thóc khan hiếm. Thị trấn có họp chợ lèo tèo, nhưng chưa phát hành tiền nên dân đổi chác cho nhau như mới thoát qua thời thị tộc. Với vài ký gạo hay một cái võng ni lông người ta có thể đổi lấy một chỉ vàng. Ngoài chợ có một bà già tóc bạc, nói tiếng Việt lơ lớ hỏi tôi là còn thuốc Đa-zi-năng đổi lấy vàng không? Chắc hẳn đã có thằng y tá nào đó vác thuốc quân y ra đây kiếm lời. Đói kém thường đồng hành với bệnh tật.

Vàng lúc này chẳng có ý nghĩa gì với mấy thằng lính trận. Chúng tôi xúc bớt tiêu chuẩn gạo đi đổi cá ăn. Một hai lon gạo bớt ra trong khẩu phần lính cũng đủ để đổi cá tươi ăn thoải mái. Cá “trắng” – sau này mới biết đó là cá cóc - nấu xoài xanh ăn rất ngon. Mấy cái nhà nhỏ cuối chợ thị trấn là nơi trú chân của vài cô gái. Trong đó có một cô lai khá trắng trẻo, quấn cái sa rông xanh chặt cành hông. Lính đi qua thấy thường ngồi trên thang, cười he hé vú rung phừng phực. Đàn bà bên này không mặc cooc xê tích kê nhọn như bên mình mà thả rông, và ngực họ rất tròn.

Một lần khi ra chợ đổi cá, chúng tôi gặp một bà già xoắn lấy. Bà đòi đổi vàng lấy thuốc kháng sinh péniciline tiêm. Thuốc này chống nhiễm trùng cho các vết thương, chỉ có trạm phẫu tiền phương mới có. Hỏi đổi làm gì, bà già chợt rú lên khóc lóc gần như ăn vạ. Câu được câu chăng, mãi mới hiểu con trai bà đi lính Kh’mer Đỏ bị thương đang sắp chết. Quân y tiểu đoàn cùng Chí đen mang túi thuốc đến túp lều nát sát rạch nơi trú ngụ của hai mẹ con. Mùi khẳn thối xộc lên. Trong lều, gã trai địch vàng bệch nằm thiêm thiếp. Nó bị thương vào chân. Cái đùi hoại thư sinh hơi phồng như bắp chuối, ấn vào nổ lép bép dưới da tỏa mùi xác chết. Vạch mắt ra thấy đồng tử đã giãn đờ như mắt cá. Quân y lắc đầu, tiêm cho nó một liều giảm đau chiếu lệ. Chí đen để lại lều hai lon gạo rồi trở về.

Mùa mưa đang hồi ác liệt. Chiều mới tầm 2 giờ đã mây dông sầm tối gọi gió mưa dữ dội. Chân rặng Aoral hồi trước mưa trong núi rừng dai dẳng lê thê. Vùng cận Biển Hồ này không gian rộng thoáng nên mưa bay mịt mờ không lối cản. Ban chỉ huy Đại đội 1 cách nhà tiểu đội cối 60 khoảng 15m trong chiều mưa lộng không nhìn thấy nhau. Tiếng anh nuôi gọi trung đội lấy cơm cũng bị giạt lời trong gió cuốn. Gió hắt mưa xiên như một cơn mưa ngang khác. Bọn tôi phải đan phên thốt nốt che hướng mưa hắt. Đơn vị đóng quân cách Biển Hồ có chừng 3km. Địa hình ruộng lúa thấp xuống dần đến rừng ngập mép nước hướng Đông. Tầm mắt mênh mông không bị che khuất. Buổi trưa thiu đang ong ong giấc nặng, chợt rùng mình nghe hơi gió lạ thổi khác, mở mắt ra đã gặp mây giông kéo về quần tụ ngay đầu võng. Mây tích đối lưu vần vũ dựng lên tím sẫm ban chiều. Cũng có những cơn mưa buổi hoàng hôn trống chân toang hoác. Chen vào cái khoảng chân trống trắng mờ ấy là những ánh chớp cuối ngày, gọi theo tiếng sấm đục trầm rền rền.

Nằm rúc võng sâu trong chân cột nhà hoang, nghe từng tấm nước li ti hắt lạnh khuôn mặt, thấy nhớ nhà tê tái. Mưa nhiệt đới thúc mỏng vỏ thốt nốt, giục trái chín mau. Những đêm sâu gác, nghe tiếng rơi bịch bịch tưởng địch luồn vào thảy lựu đạn, tay đã khẽ nấc kéo khóa an toàn súng. Đến khi nghe thơm giống mùi dứa chín thoảng trong hơi mưa, biết rằng đó chỉ là tiếng trái thốt nốt chín rụng đêm sâu.