Đ
ẠI ĐỘI CÓ HAI CÂY ĐÀN GUITAR. Thằng Long Hàng Giấy có một cây, thằng Bình nhóm tôi có một cây.
Thằng Long là học trò thầy Văn Vượng, chơi cổ điển bài bản. Các bản Vũ khúc Tây Ban Nha, Arabia, Bài ca hy vọng, Cô gái vót chông… đâu ra đó. Kỹ thuật t’remolo hai ngón của nó rất nhuyễn. Tôi thì tự đọc giáo trình Manoloff cùng các thế tay, các hợp âm đơn giản ở nhà. Chủ yếu học chuyền tay đường phố là chính. Nhưng khi là lính, nhất là đã nhậu sừng sừng thì chát bùm bùm có vẻ thích hợp hơn là t’remolo.
Văn hóa bình dân quần chúng, ca khúc chính trị chiếm ưu thế so với âm nhạc hàn lâm. Điều đó được thể hiện hùng hồn qua số nhóm khán giả của tôi đông hơn nó gấp nhiều lần. Khi thằng Long độc tấu chỉ mỗi mình nó nghe. Còn khi tôi đàn, đúng hơn là bật bông phừng phừng phừng chạy accord(2), chúng nó lăn vào vỗ thùng đàn thay trống bass. Nhiều thằng kẹp thìa, gõ điệu nghệ theo phách giòn tan. Các loại khác không đập không gõ, gào lên lời chế một cách đáng sợ. Thế mới biết nghệ thuật quần chúng là cái gì đó rất khủng khiếp. Tôi khoái chí về điều này, mặc dù vẫn vừa nể vừa ghen tỵ với cái thằng đàn một mình lặng lẽ kia. Tôi đã đi đúng với định hướng dòng chảy văn nghệ công nông binh thời đại.
Một buổi tối, C bộ sau cữ nhậu gọi tôi xách đàn sang. Chẳng ngần ngại gì mà không thể hiện. Cuộc đời vẫn đẹp sao; “Hoàng hôn buông xuống bên sông êm đềm, mờ xa thành phố lung linh ánh đèn”; “Khúc ca mùa hè, nắng trong chiều về, đường ngập trời mây”… Những bài “nhạc xanh, nhạc vàng” trữ tình vẫn lẩn quất đâu đó giữa lòng trai phố thị trong thời gian cả nước giần giật lên hành khúc. Mặc dù không phát trên đài, không in các bướm nhạc, nhưng bằng cách nào đó vẫn được những tay chơi nghiệp dư hát đàn ở các nơi không chính thống, kể cả bị vào tù như anh Toán xồm, anh Lộc vàng.
Chát phình phình…! C bộ ngày càng bốc. Đám lính nài nỉ: “Thủ trưởng ơi nhảy đi”. “Được! Mấy thằng em cứ nhảy”. Thủ trưởng ở đây không giống thủ trưởng huấn luyện ngoài Bắc, sướng quá! Đám lính nhảy giật đùng đùng không khách khí. Sân đất bụi mù dưới trăng suông. Thằng liên lạc té nước ra sân cho khỏi bụi. Lính Hà Nội lăn vào nhảy tiếp. Tàn cuộc vui, đại đội trưởng bảo tôi ở lại. Sau khi hỏi han tên tuổi trích ngang, anh ấy bảo: “Tao sẽ gửi mày lên đội văn nghệ Sư đoàn”.
Hai hôm sau, tôi khoác ba lô, đội nắng lội bộ lên đội văn nghệ Sư đoàn tập trung, chuẩn bị biểu diễn ngày 22/12. Không phải ra chốt biên thấy lòng mừng khấp khởi. Ăn cơm trưa cùng đội xong, tay trống trong dàn nhạc gọi tôi ra nói chuyện. Anh bảo: “Tao cũng người Hà Nội đây. Hết chuyện lan man ca khúc nhé. Mày được giới thiệu lên đây là chắc gáo đấy, gắng mà trụ. Dù sao chú em cũng có năng khiếu đấy. Để tao nói giúp cho”.
Buổi chiều. Tôi được thông báo chính thức đội văn nghệ Sư đoàn đã đủ biên chế. Đến khi khác có dịp thì sẽ gọi lên. Tôi lẳng lặng khoác ba lô cùng cây đàn học sinh về Tiểu đoàn 31. Lòng không buồn lắm vì lại được sum họp với mấy thằng cùng lớp. Đánh nhau thì đánh, chết chùm cho vui. “Cười lên đi em ơi. Hãy ngước mặt nhìn đời”… ca khúc Lê Hựu Hà bất cần đời đang huýt sáo thầm.
Cuối cùng, các trường phái âm nhạc hàn lâm lẫn ca khúc chính trị đều cùng lên xe ra chốt biên giới một ngày.
