H
AI NGÀY LIỀN, đi đi lại lại gần năm chục cây số dưới trời nắng gắt làm tôi bết bát. Ba lô trên lưng, cuộn dây trên vai, ruột tượng gạo năm ký quàng cổ, cái máy điện thoại TA.130 Mỹ trẹo sườn. Tôi với anh Ky còn chung vác một khẩu AK Liên Xô có tay cầm nhựa màu đen và cây đàn guitar. Cây đàn này thằng Bình cho khi hai đứa về hai tiểu đoàn khác nhau. Lúc tôi vác đàn thì anh ấy vác súng. Lúc tôi vác súng thì đưa anh cây đàn. Cặp đôi luôn đi bên nhau ăn ý như Bá Nha với Tử Kỳ. Chúng tôi nhễ nhại mồ hôi, há mồm thở vì hành quân mang nặng. Tôi tháo rời cái băng đạn kép khẩu AK, gạ cho một thằng lính Đại đội 3. Nó không lấy bởi cũng đang thở dốc. Rình lúc không có ai để ý, tôi quăng hộp tiếp đạn xuống mương nước. Khẩu súng của tôi từ đó chỉ có một hộp tiếp đạn duy nhất.
Trong tình thế này, cây đàn trở thành thừa và vô duyên. Đã thế còn bị đứt mấy dây liền do các ông tai trâu nghịch phá. Đến cái phum bờ sông đầu tiên, tôi bảo anh Ky đưa cây đàn cho em. Tử Kỳ chẳng chút nghi ngờ, chuyển liền tay. Bá Nha thả ba lô, điên tiết nghiến răng phang thẳng cánh cây đàn thân yêu thời học sinh vào cột nhà sàn. Bum một tiếng vang động nhói lòng. Có cả tiếng vang dây ngân cuối cùng trước khi cây đàn thoát xác. Thùng đàn vỡ toang. Tử Kỳ rên lên: “Ơ ơ.. thằng này”, giằng lại cây đàn vỡ, hoang mang xót xa bất lực. Đã muộn mất rồi cần gì thêm hối tiếc, dẫu hàng phím kia từng sáng lên giai khúc Đồng xanh, hộp âm kia từng phong kín hương thầm đầu đông hoa sữa. Phải sống đã, sau đó mới lãng mạn bao la được.
Nhớ những buổi trưa nằm chốt biên giới, anh Ky tỉ mẩn rút lõi đồng điện thoại, quấn chặt từng vòng quanh cái lõi dây inox bé tí căng trên mặt ván, chế tạo cho tôi cái dây Ré, dây Mi trầm bị đứt. Khi nhàn nhã trà thuốc, chỉ yêu cầu mỗi bài “Rừng cây xanh lá muôn đóa hoa tươi mừng đón xuân về”.
Sau này khi được xem bộ phim Bao giờ cho đến tháng Mười, thấy cậu trai làng đốt cánh diều tuổi thơ lúc chia tay người yêu ra trận, tôi cười nhạt cúi đầu nhớ thương cây đàn cũ. Đàn tan diều cháy đã hóa vàng ngày xưa êm ấm thanh bình. Chết chóc chia ly theo chiến tranh kéo đến, giờ thản nhiên hóa kiếp nốt hai chục phím đồng khát khao lãng mạn. Trận mạc lược bỏ đi phù phiếm, tối giản phận lính trụi trần sinh tử còn vương ít nhiều tiếc nuối thuở thanh bình.
Thẫn thờ ngồi thở dưới bóng cây, tôi lật đi lật lại cái lá vú sữa trong tay nhớ về bài văn đã đọc. Đâu như tả rằng chiếc lá vú sữa có hai màu. Mặt trên lá màu xanh thẫm bóng, mặt dưới lá vàng mịn như màu nước phù sa dòng Mekong đắp bồi nước Việt. Hai màu nhưng chỉ trên một chiếc lá bé bỏng. Với riêng tôi, sông nước Mekong là nơi tống táng nỗi mộng mơ tuổi trẻ đầu đời, có đôi mảnh đồng xanh thoát phím, có đôi bờ dốc xuôi mé quê nhà bời bời lau trắng. Hoa lau bay tung trời, xơ xác trong gió chướng mùa khô.
