T
ÌNH HÌNH những ngày cuối năm 1978 ở địa bàn đứng chân của đơn vị tôi khá yên tĩnh. Ta và địch cách nhau một cánh đồng rộng khoảng 1,2km. Ngoại trừ một lần vào lúc chập tối, tiểu đoàn trưởng Sơn lệnh cho Đại đội 3 mang cối 60 tập kích địch để thăm dò. Khẩu đội cối lên trước đội hình khoảng 600m, nạp liều 3 bắn chừng hơn chục quả. Địch trả lời bằng 12.8 ly toang toác suốt đêm.
Hầm của trung đội thông tin nằm gần hầm tiểu đoàn. Ban ngày, tiểu đội hữu tuyến củng cố lại dây dợ máy móc. Chúng tôi học rải dây, cuốn dây, nối dây trên những cái khung gỗ gọi là sừng bò. Tiểu đội vô tuyến 2W chúi đầu học bảng mật danh mới. Thằng Vỹ, thằng Mạnh, Thằng Ban trố suốt ngày lầm bầm như cầu kinh. Anh Nhương tiểu đội trưởng 2W luôn miệng càu nhàu vì quân lâu thuộc. Nhưng tôi dám chắc nếu kiểm tra thì chính anh thể nào cũng tậm tịt nhất. Đã thế lại còn cái tính hay chê, bôi bác người khác. Chẳng hạn kể chuyện anh Hoạch hồi mới giải phóng Sài Gòn tưởng cái bồn cầu là chậu vo gạo. Thế nên tống gạo vào vo. Đến khi giật nước gạo trôi đi sạch, anh Hoạch không biết làm thế nào, tức tối chửi tiện nghi của bọn tư bản là thâm độc. Chuyện anh Khương khàn Đại đội 1 dẫn lính đi khao. Không biết gọi phin cafe là gì, anh Khương cất giọng đĩnh đạc kêu chủ quán: “Cho chúng tôi bốn cái nồi ngồi trên bốn cái cốc”. Về sau tôi biết những giai thoại này do người ta phóng đại lên, nhưng hẳn cũng có nguồn từ chuyện có thật ở đâu đó.
Tiểu đoàn bộ nằm lui về sau đội hình nhưng vẫn tổ chức gác ba vọng đề phòng địch bâu bám mật tập. Tôi đã biết định vị sao Tua Rua để căn giờ gác. Trong đêm, nếu ếch nhái đang rỉ rả ầm ĩ mà tự nhiên im bặt, hoặc chim đêm trong chòm cây phía trước bỗng dưng xao xác là phải coi chừng. Luồn hào về bấu tay anh em dậy rồi trở lại vị trí gác ngay. Hãy cúi thật thấp sát mặt đất, dùng nền trời đêm sáng mờ làm phông sẽ dễ phát hiện địch hơn.
Lại còn muỗi mới khiếp. Muỗi Chi Phu có họ với muỗi Đồng Tháp Mười, con nào con nấy to như con châu chấu. Áo ka ki ga ba đin Nam Định không là cái gì, vòi muỗi xuyên qua hết. Muỗi đốt không ngứa mà đau nhoi nhói vì toàn muỗi đói. Muỗi lăn xả cảm tử xông vào đốt người. Không được đập vì sẽ gây tiếng động. Cũng không được dùng dầu gió xoa vì ban đêm trên đầu gió, mùi dầu sẽ lan rất xa. Chỉ được phép vuốt thôi, vuốt đến đâu tiếng lép bép dội đến đó. Có anh chắc là con bác Ba Phi, kể hồi mùa mưa tao nằm trong mùng. Muỗi bâu kín ngoài mùng chầu máu tươi hết lớp này lớp khác như tổ ong mật, một lúc dây dù buộc mùng đứt phựt. Lỡ để một ngón tay sát chân màn, muỗi châm ngay. Những con khác huơ huơ vòi ngắn, không châm được thì châm ngay vào bụng con đang hút máu mình thành một dây chuyền dài hàng mét.
Tôi được điều xuống Đại đội 1 trực máy cùng với anh Ky. Đại đội trưởng lúc đó là anh Thẩm, người Hà Bắc. Đại đội phó anh Liêu, người Hà Nam Ninh. Đại đội 1 đã được phong anh hùng trong chiến tranh chống Mỹ. Các anh chỉ huy dạy tôi bài học đầu tiên trên chiến trường phải thuộc nằm lòng, là không bao giờ được phép để tụi Kh’mer Đỏ bắt sống. Lúc nào cũng phải thủ một trái da láng kèm theo máy thông tin. Trái lựu đạn này để cưa đôi với địch nếu không muốn bị tụi nó buộc ván cưa cổ họng bằng sống gai tàu lá thốt nốt. Tụi lính Pôn Pốt không bao giờ có khái niệm tù binh. Sống gai lá thốt nốt thì tôi biết, nó như đôi hàm răng đen bóng cứng đanh, nham nhở sắc như lưỡi cưa trời.
Bài học chiến trận đầu tiên nhập tâm gây ấn tượng mạnh, thậm chí có ít nhiều sợ hãi. Ngay ca gác đêm đầu tiên tôi đã nổ súng. Đang ngồi gà gật lơ mơ bên thành hầm thì giật mình thấy có tiếng động. Thằng địch áo đen ngồi chồm hổm cạnh bờ ruộng. Nó chống nẹ, cánh tay áo phất phất như ra hiệu cho tụi đi sau. Người túa mồ hôi lạnh, tay run bắn nhưng tôi vẫn kịp siết cò mà không biết đạn bay đi đâu. Khẩu đội đại liên bên tay trái ăn theo tằng tặc một tràng ngắn. Tất cả chạy ra hầm. Anh Liêu lào thào hỏi: “Mày phát hiện hướng nào? Sao nó không bắn lại?”. Tôi giọng vẫn còn run, chỉ: “Đó đó anh, chắc bị tiêu diệt rồi”. Anh Liêu với thằng Đồng vọt hào lên đấy luôn. Đến nơi anh ấy cáu kỉnh chửi: “Tiêu diệt gì bay cái gốc chuối cụt”. Tôi vừa sợ vừa ngượng, nhưng cũng thấy thêm chút yên tâm. Lúc đó chưa hết ca, mọi người vẫn lục sục thức cùng với mình.
Ca gác đêm đầu tiên với thằng lính mới bao giờ cũng lắm hiểm nguy rình rập, kể cả một cái gốc chuối cụt.
