L
Ễ LÀ KHẨU ĐỘI TRƯỞNG đại liên Đại đội 1. Nhà nó ở đường Hùng Vương, thị xã Phú Thọ. Nó cao ngồng, đi lính năm 1977 nên bọn thằng Đặc, thằng Căn gọi bằng anh. Tôi toàn xưng mày tao nhưng nó không lấy đó làm điều. Có khi nó với Toàn cồ là người cao nhất tiểu đoàn 4, sau đó mới đến Thắng Pavel và anh Sơn. Nhà có 4 anh chị em, cụ ông đặt tên theo bộ chữ Nho gồm: Nhân, Nghĩa, Lễ, Tín. Nói cho vần theo bộ chứ thực ra sắp xếp thứ tự không đúng như thế. Trong đó, chị Nhân là trưởng, nó thứ ba, còn Tín là cô em út.
Những ngày ráo tạnh, Lễ rủ thằng Đặc đi vào phum mít cải thiện. Thằng Đặc lười, bảo anh chân dài, đi nhanh cứ đi đi. Em đi chỉ tổ quẩn chân bắt anh phải đợi. Phum mít không dân, đường vào xa 6km tít sâu về hướng núi Phnom Aural, chúng tôi coi là hướng địch. Tôi dát chết, đi bắn cá suối lên qua ngã 3 Trung đội 2 một quãng nửa cây số đã thấy lạnh lưng, nhìn trước nhìn sau. Lễ một mình một súng, ra đi từ lúc trời còn mờ sương. Đến phum mít hái ăn chán, sau đó bóc từng múi bỏ hạt, cho vào cái ba lô lót ni lông gùi về một gùi đầy. Có lần trong phum mít, Lễ bắn được con công đất, rang xong bảo Đặc gọi tôi lên chén vã. Thịt công đất trắng, ngon và thơm hơn thịt gà ri trăm lần. Người ta nói nem công chả phượng, chắc là chỉ nem làm bằng thịt của loài công này.
Anh em chơi với nhau thân, Lễ tuyên bố gả Tín cho thằng em nào ngoan ngoãn nhanh chân. Thằng Căn có vẻ được chấm vì thấy thỉnh thoảng đi giặt đồ hộ ông “anh vợ”. Gọi thế cho nó vui, chứ biết đến bao giờ được về nhà, biết được trung du quê người mà tính chuyện trầu cau dạm hỏi, xây chuyện vợ chồng. Anh Diện đại đội phó đi phép lấy vợ mới vào, thao thao kể chuyện sung sướng vợ chồng còn nhảm nhí hơn cả Thắng Pavel. “Trời ơi! Chúng mày biết không? Nó dày mịn như mây, mượt mát như thạch”. Bình cò chêm vào “sướng dúm đít đó chúng mày”. Việt Cao cười hề hề ra câu đố: “Đâm xuống ao sâu lộn nước lèo, vớt lên nhợt nhạt như trê chết là con gì?”. Mấy ông có vợ cơm chiều xong là tung hứng với nhau những câu chuyện như thế. Ôi chao, hương hoa tình ái trong góc trụi trần lính tráng hoàn toàn không giống trong những lá thư mực tím. Chúng tôi há mồm ra nghe. Nhưng chỉ là ao ước thôi, vì ngay đến cán bộ đại đội cũng phải khó khăn lắm mới được giải quyết đi phép, nói gì đến lính tráng. Pháo anh lên đồi cao nã vào đầu giặc Mỹ thì ai cũng thuộc. Nhưng đêm về lại chẳng thiết cái ánh sao xanh bay vào tờ giáo án, chỉ nhớ mỗi cái gì gì của vợ thì tự các anh ấy khắc biết.
Những chuyện đời phồn thực này khiến bọn lớ ngớ học trò đi lính tụi tôi có những ý niệm cụ thể hơn về tình trai gái. Thành ra những lời hỏi thăm Tín, những bông đùa ẩn ý chúng tôi nhờ anh Lễ ghi thêm trong những lá thư gửi đi cũng mang phấp phỏng hy vọng, làm cuộc đời triền miên đỡ tẻ. Thằng Đặc bị ra rìa, thỉnh thoảng lại kháy anh vợ đ... gì mà địch nó đuổi chạy nhanh hơn hoẵng, bỏ cả thằng em vợ lóp ngóp lội suối tý bị Pốt nó bắt sống. Ý nó nói trận Đại đội 1 mất chốt năm ngoái, nhưng anh vợ vẫn phớt đều, phùng mồm phun nước tưới phong lan.
Lán khẩu đại liên treo toàn phong lan. Đi rừng gặp cây nào có phong lan dù thật cao, Lễ phải trèo lấy cho bằng được. Tính phong lưu của một gã trai phố thị tỉnh lẻ sau bốn năm chiến trận vẫn không mất đi. Tôi bảo thằng Căn là em Tín cũng nho phong cảnh quất như thế mày hầu mệt con ạ. Anh vợ em rể đu võng chờ anh nuôi gọi xuống lấy cơm, chuyện trò bỡn cợt quên đi ngày tháng. Tiếng hú bầy vượn báo mưa loang thẳm phum hoang Kà rọi. Những cơn mưa núi sụt sùi, như nước mắt trời thương an ủi hồn rừng.
Hết mùa khô dữ dội, rừng yên tĩnh trở lại với cuộc sống bình thường nguyên thủy, như khi chưa có chiến tranh, cháy rừng. Thật may vì được nằm giữa đội hình căn cứ. Địch không quăng lựu đạn vào ngay được, hổ không thể vồ tới được nên mới thấy, mới thấu cái tiếng hùm vượn hoang dại đó ở một cung bậc khác kiểu văn chương sến sẩm. Yếu tố địch không còn lớn, sinh mạng sống gần như được đảm bảo, người ta có cơ hội quan tâm sang những điều khác li ti vụn vặt hơn. Cứ nằm vòng ngoài trong chiếc hố cá nhân khoét vội, gác đêm trõm mắt chờ Tua Rua lặn thì chắc cũng chỉ mong ca gác chóng hết. Rồi ăn bát cơm sáng nấu vội thường dở sống dở chín. Rồi lại lò dò bước, căng mắt tìm sợi dây mìn vướng nổ trong buổi sáng mai lên đi bám địch.
Thời gian chồng lấn bởi mùa mưa làm nhòe đi trí nhớ. Không nhớ rõ đêm nào ngày nào trong mùa truy quét cuối cùng ấy, ít nhất là đối với tôi. Có điều những câu chuyện rừng hoang dã thú hồi xa xưa, tưởng chỉ ở trong những cuốn truyện mình đọc, nay hiển hiện ngay trước mắt. Bản chất cuộc chiến dẫu có là thế nào, song những chi tiết vẫn thế, nguyên vẹn trong từng người lính.
Khói tóp thuốc rê quanh quẩn lẫn mù mù hơi nước. Lán bên, tụi thằng Mười thằng Đăng lính miền Tây mới bổ sung đang gân cổ kéo câu boléro nhái lời. Ba năm nghĩa vụ từ mười tám đến bốn lăm. Em yêu ở nhà lo kiếm tiền mà sinh sống. Anh đi nghĩa vụ không có tiền mà nuôi em. Tụi bây cứ nằm đấy mà mơ về đại lộ buồn. Từ khẩu đại liên về chỉ huy sở có một đại lộ nhái chầu, sụt sùi nước vũng và dào dạt tiếng mưa.
